Mange vaksne slit med å kunne orientere seg i samfunnet

Av John Ole Vange, Publisert måndag 8. juni 2015

På grunn av dårlege ferdigheiter i lesing, skriving, rekning og bruk av IKT så har mange vaksne store utfordringar i dagleglivet.

PIAAC er den største internasjonale undersøkinga om dei vaksne sin kompetanse nokon sinne. Undersøkninga har målt kor gode vaksne i Noreg og 23 andre land er i lesing, talforståing og problemløysning med IKT.

Resultata syner mellom anna:

  • 400 000 vaksne i Norge manglar grunnleggjande ferdigheiter i lesing
  • 480 000 vaksne i Norge manglar grunnleggjande ferdigheiter i rekning (talforståing)
  • 800 000 vaksne i Norge manglar grunnleggjande IKT-ferdigheiter (problemløysning med IKT)

Bak tala er det einskildmenneske som har lågt utdanningsnivå. Dette gjer dei ekstra utsett ved endringar i arbeidsmarknaden og gir svak tilhøyrsle til arbeidslivet over eit livsløp. I dagens digitaliserte samfunn vil dei òg ha problem med å få utført naudsynte tenester.

Forsking syner at innbyggjarar med framandkulturell bakgrunn er overrepresenterte. Mange av flyktningane som er blitt busette i kommunane og har gjennomført obligatorisk introduksjonsprogram, har altså for dårlege grunnleggjande ferdigheiter.

For samfunnet er dette ei utfordring. Ein fersk OECD-analyse seier: « Norge må ta kompetansen bedre i bruk for å sikre konkurransekraften og velferden i fremtiden».

Kunnskapsminister Torbjørn Røe Isaksen følgjer opp med å seie: «-Det finnes for mange eksempler på at folk med behov for å bedre sin kompetanse faller mellom to stoler. … Kompetanseutfordringen må løses lokalt».

Gjennom opplæringslova § 4A-1 har alle vaksne rett til grunnskuleopplæring. Opplæringstilbodet kan vere å få opplæring i ein eller fleire av dei grunnleggjande ferdigheiter. Ei slik opplæring treng difor ikkje å sikte mot vitnemål. 

Det er berre 42 prosent av norske kommunar som tilbyr opplæring i grunnleggjande ferdigheiter. I ei undersøking VOX har gjennomført, seier dei fleste kommunane som blir spurte, at den viktigaste grunnen til at dei ikkje tilbyr kurs i grunnleggjande ferdigheiter, er at det ikkje er etterspørsel.

Retten alle har til opplæring i grunnleggjande ferdigheiter, er lite kjent blant aktuelle deltakarar. Det er knytt mykje kjensler til å ikkje kunne lese, rekne og  bruke IKT på eit grunnleggjande nivå. Mange prøver å skjule dette for andre. Difor er det viktig at kommunane har gode rettleiingsrutinar og særskilt merksemd på denne gruppa. Det er som OECD-analysen seier, viktig for den enkelte. Men også for samfunnet er det viktig å heve nivået på grunnleggjande ferdigheiter hos dei vaksne som treng det.

Nasjonal dugnad for å busetja flyktningar!

Av Gunnar O. Hæreid, Publisert onsdag 13. mai 2015

Kommunane i landet vert stadig flinkare til å ta imot flyktningar som har fått opphaldsløyve. I fjor vart heile  7 784 personar busette i landet, ein auke frå 5 486 i 2011 og 6 541 i 2013. Likevel sat det ved utgangen av mars framleis 5 226 personar, av dette 681 born, i norske mottak og venta på busetjing.

Dette var altså personar som har fått opphaldsløyve i Noreg. Dei ventar på å få seg ein eigen heim, på å kunna ta seg arbeid, på å kunna byrja på skule eller utdanning, eller rett og slett på å byrja på det nye livet sitt. I gjennomsnitt er ventetida no 9,1 månader frå flyktningen får opphaldsløyve, til han eller ho får flytta ut av mottak og til ein eigen heim.

Frå Syria opplever me den verste flyktningkatastrofen i verda sidan andre verdskrigen, der dei fleste lever i flyktningleirar i grannelanda. Noreg har vedteke å ta imot 1 500 kvoteflyktningar derifrå i  2015, og det har kome framlegg om å ta imot endå fleire.

Barne- og familieminister Solveig Horne sende i april ut brev til alle landets ordførarar og bad dei svara på kor mange flyktningar kommunen kan busetja i 2015 og 2016. Samstundes har regjeringa dei siste åra auka integreringstilskota som følgjer med kvar flyktning, og også auka tilskota Husbanken løyver til utleigebustader. I bloggen Vi må bli betre på busetjing og integrering frå januar 2014 har me gjort greie for dei vanlegaste grunnane til ikkje å ta imot flyktningar, og kva ordningar staten har for å bøta på desse. Som peikt på då, meiner kommunar som har systematisert busetjing av om lag 15 flyktningar årleg, at det løner seg økonomisk. Seinare har altså dei økonomiske ordningane vorte betra.

I ei tid der halvparten av kommunane i fylket har folkenedgang, medan folketalet vert ein stadig viktigare faktor i inntektssystemet til kommunane, kan busetjing av flyktningar vera ein måte å styrka tenestetilbodet i ein kommune. Det er neppe tilfeldig at dei kommunane som har høgast folkevekst i fylket, gjerne er dei som tek imot flest flyktningar.

Sogn og Fjordane kjem best ut for dei fleste levekårsindikatorane, som til dømes skuleresultat for grunnskulen, fråfall i vidaregåande skule, yrkesdeltaking, arbeidsløyse, levealder og livsstilssjukdommar. Ut frå dette burde me også ha dei beste føresetnader for å ta imot og integrera flyktningar som byrjar livet på nytt.

Kan me ta vår brorpart av den nasjonale dugnaden?

Nynorskfylket Sogn og Fjordane

Av Gunnar O. Hæreid, Publisert onsdag 5. september 2012

Sogn og Fjordane fylkeskommune har i det siste teke fleire initiativ for å styrka nynorsken. Fylkeskommunen har mellom anna fått utarbeidd rapporten Språkfakta Sogn og Fjordane 1646-2012, og fylkestinget har vedteke å oppretta eit nynorsk forum for å følgja språkutviklinga i fylket og setja søkjelys på aktuelle problemstillingar.

Det er ikkje tvil om at nynorsk er viktig for identiteten til Sogn og Fjordane.  Den nemnde rapporten viser at alle kommunane i fylket har nynorsk som tenestemål. Dei vanlegaste samanlikningstala elles viser at nynorsk er nytta av:[1]

-          97 prosent av elevane i grunnskulen

-          84 prosent av elevane i vidaregåande skule

-          82 prosent av dei vernepliktige

-          99 prosent av kyrkjesokna

-          88 prosent av avisene

Sogn og Fjordane er truleg det fylket det er enklast å vera nynorskbrukar i. Eg trur mange av innbyggjarane kjenner seg att i ein påstand om at nynorsk er ein viktig del av identiteten til fylket vårt. Jamvel innflyttarar som har hatt bokmål som hovudmål, legg ofte om til nynorsk etter å ha budd her ei stund. Dei gjer det ikkje fordi nokon pressar dei eller dei kjenner dei må, men fordi inntrykka frå ei nynorsk omverd opnar augo for at nynorsk ikkje er noko tungt og vanskeleg, og dei får lyst til å prøva seg sjølve.

Likevel er også nynorsken i Sogn og Fjordane under press. Me merkar det på fleire måtar, til dømes:

- mange strevar med å skriva god nynorsk, både elevar, lærarar og tilsette i offentlege og private verksemder

- lærebøker og materiell for skular og barnehagar kjem seinare på nynorsk, eller finst ikkje i det heile

- innvandrarar får ikkje opplæring i nynorsk

- mykje marknadsføring på bokmål

- lite nynorsk i det samla riksdekkjande mediebiletet

- nokre offentlege etatar tek mållova lite på alvor

- vanskeleg språk frå offentlege etatar, som ber preg av å vera omsetjingar frå dårleg bokmål

- kampanjar mot sidemålet (i praksis mot nynorsk) frå sentrale strok

- sjølv om dei absolutte tala på nynorskbrukarar er relativt stabile, går prosentdelen av nynorskbrukarar ned fordi folkeauken er sterkare i andre delar av landet

På dei fleste punkta har me også mange gode døme både i og utanfor fylket, på at viljen og evnene er til stades. Utfordringa er å læra av dei gode døma.

Fylkesmannen i Sogn og Fjordane helsar velkomen initiativa frå fylkeskommunen og ønskjer å vera ein medspelar i arbeidet for å styrka nynorsken.


[1] Tabell 1 i rapporten: Nynorsk språkbarometer 2011

Betre samarbeid med næringslivet

Av Anne Karin Hamre, Publisert tysdag 19. juni 2012

Korleis kan vi få til eit betre samspel mellom den regionale staten og næringslivet? Kvar er det behov for betre dialog, samordning og effektivisering i kontakten mellom staten og næringslivet? Dette er spørsmål vi no set på dagsorden i eit stat-næringsliv-prosjekt. Vi er fleire statlege etatar som saman ønskjer å arbeide for at staten kan verte ein konkurransefordel for næringslivet i fylket. I første omgang har Innovasjon Norge, Skatt vest, Høgskulen, NAV og Fylkesmannen vorte samde om å etablere eit samarbeidsprosjekt og setje av midlar til ei felles prosjektleiarstilling som skal jobbe med dette. Leiarane for desse verksemdene vert saman med NHO og LO styringsgruppe for prosjektet, og har sitt første møte 27. juni. Etter kvart reknar vi med at fleire statsetatar melder seg på prosjektet.

Om lag 40 ulike statlege etatar utgjer den regionale statsforvaltninga. Næringslivet møter dei fleste av desse i ulike samanhengar. Det kan vere vanskeleg å få oversyn over kven som gjer kva, og staten står diverre ikkje alltid fram som godt samordna. Dette ønskjer vi no å forbetre. Det er òg eit mål å utvikle betre forståing for dei rammevilkåra som påverkar begge partar. For oss som statlege leiarar er det viktig å peike på kva som er mogleg innanfor det handlingsrommet vi har, utan å skape urealistiske forventningar til kva vi kan løyse.

Eit døme er korleis skatteetaten best mogleg legg til rette for at utanlandsk arbeidskraft på ein enkel måte kan ordne seg naudsynt skattekort eller andre papir, utan å måtte reise til Bergen eller Oslo. Her er dialogen mellom skatteetaten og næringslivet alt i gang

Første steg på vegen er å få synspunkt frå næringslivet på kva område det er størst behov for betre dialog og samarbeid. Kan vi få i gong større satsingar på område som er viktige for begge partar? Næringsbarometeret syner at vi manglar 800 kvalifiserte arbeidstakarar i Sogn og Fjordane. Vi blir stadig meir avhengige av arbeidsinnvandring for å løyse oppgåver både i offentleg og privat sektor. Samstundes er det rom for å betre måten vi legg til rette for og inkluderer både innvandrarar og tilflyttarar i lokalsamfunna våre. Er dette noko vi kan samarbeide om i eit stat-næring-prosjekt? Kvar kan vi kan bli betre på informasjon, rettleiing og opplæring? Kan vi samordne tilskotsordningar og andre verkemiddel på ein betre måte? Er det område der saksbehandlinga kan gjerast meir effektiv? Vi oppmodar næringslivet om å kome med synspunkt!

Godt nyttår til eit fylke som stod han av

Av Anne Karin Hamre, Publisert måndag 2. januar 2012

Det vart ei hard romjul for svært mange innbyggjarar i Sogn og Fjordane.

Ikkje før hadde Berit foke forbi, så slo Dagmar til med full kraft. Rett over midnatt julaftan sende vi ut varsel til kommunar om ekstremver – storm og høge bølgjer. Første juledagskvelden dirra glasrutene over heile Sogn og Fjordane, taksteinar rulla, tre knakk som fyrstikker, bølgjene gjekk høgt, og lause ting susa gjennom lufta. Det vart mørkt, og mange stader forsvann dekninga på telefonen.

Dagmar har ført til store skadar i eit granfelt i Selje kommune

Andre juledag kom med regn og vind, og det rasa på alle kantar. Nær 30 vegar var stengde denne dagen. Veldig mange var dermed heilt isolert, utan straum og høve til å få kontakt med omverda.

Eg har i veka som har gått lært meg å setje enno meir pris på fylkesberedskapsrådet. Her møttest alle etatar på regionnivå som var involverte i krisa til jamlege, effektive telefonmøte for å få eit felles situasjonsoversyn, og bli samde om prioriteringar og tiltak. Samstundes var det krevjande å drive godt informasjonsarbeid med avgrensa moglegheiter til både å få inn og nå ut med informasjon.

Vi opplevde at kommunane handterte situasjonen under dei vanskelege føresetnadene, at liv og helse hadde 1. prioritet, og at dei hadde god oversikt over kven som trengde ekstra tilsyn. Som ein kommunelege sa, – vi kunne ikkje senke skuldrane før vi var trygge på at folk hadde det bra. Samstundes er det tydeleg at krisehandteringa fungerte best i kommunar som over tid har jobba godt med beredskap, og som var tidleg ute med tiltak då dei vart varsla om ekstremværet.

Ordførar Ottar Nygård og fylkesmann Anne Karin Hamre på synfaring i naustområde i Ervika, som fekk store skadar

Denne krisa har lært oss ei lekse om kor sårbare vi er. Så lenge vi har sikra oss med aggregat som forsyner oss med naudstraum, og tilstrekkeleg drivstoff, kan vi leve utan straum ei stund. Men vi kan ikkje leve med å vere utan kommunikasjon med omverda i dagevis. Det er ikkje godt nok at telefonsambandet dett ut rett etter at straumen går, slik det skjedde fleire stader i fylket vårt. Dei svakheitene som dagane med Dagmar har avdekt i straum- og telesambanda, må løftast til nasjonalt nivå. Læring og forbetring føreset grundig evaluering, og vi har kalla inn kommunar, regionale etatar og representantar for nasjonale styresmakter til eit første evalueringsmøte på Skei 6. januar.

Vi menneske har ei velsigna evne til å gløyme raskt. I mediebiletet er det no heilt andre saker enn stormen på Vestlandet som dominerer. Men er det éin ting vi kan vere sikre på, så er det at fylket vårt kjem til å bli råka av ekstremver igjen. Når vi summerer alle flaum- og skredhendingane i Sogn og Fjordane i løpet av 2011, tilseier dei at vi må jobbe jamt og trutt med beredskap heile tida. Ikkje berre når det kjem ei Dagmar som prøver å feie oss over ende.

Men Dagmar har i alle fall synt at folk i Sogn og Fjordane er nøkterne, praktiske og hjelpsame, og at vi har vore ute ein vinterdag før. Eg ønskjer dykk alle eit godt og fredfylt 2012!

Ny fylkesmann

Av Anne Karin Hamre, Publisert torsdag 16. juni 2011

I dag tek eg til som fylkesmann i Sogn og Fjordane. Eg er glad for den store tilliten eg har fått, men samstundes svært klar over kor krevjande denne jobben er. Det er få avgjerder eg har nytta så lang tid på i livet mitt som avgjerda om å søkje denne leiarstillinga. Når eg no sit her på fylkesmannskontoret eg har overteke etter Oddvar Flæte, er eg glad for å ha jobba nært saman med ein framifrå leiar som han i 13 år. Oddvar har eg lært mykje av. Eg er og så heldig å ha med meg 120 dyktige medarbeidarar. Som ein annan avtroppande fylkesmann, Kåre Gjønnes, sa i talen sin på fylkesmannsmøtet førre veke: – Utan medarbeidarane sine er ein fylkesmann ingenting!

Difor brukar vi å seie at vi er 120 fylkesmenn her i embetet. I det ligg ei forventning om at ein medarbeidar hjå Fylkesmannen ser heilskapen, og ikkje berre sitt eige fagfelt. Fylkesmannen har ansvar for ei rekkje sektoroppgåver innan landbruk, miljøvern, helse, sosial, beredskap og utdanning. Vi får oppdrag frå og rapporterer til 12 ulike departement og ei rekkje direktorat og tilsyn. Samstundes har vi eit viktig ansvar for å samordne staten si samla verksemd i fylket, og eg meiner det er fornuftig å samle mange sektorområde under ein hatt.

Det er mange viktige oppgåver å ta fatt på framover. Her vil eg nemne nokre:

  • Vi har starta eit arbeid der vi ser på korleis vi kan få meir læring ut av samhandlinga med kommunane. Tilsyn er eitt av verkemidla for å sikre kvaliteten på kommunale tenester. Men kontroll åleine treng ikkje gje det beste resultatet. Eg er forundra over dei som meiner Fylkesmannen bør bli ein rein tilsyns- og kontrollinstans. Vi har mange verkemiddel i verktøykassa – rettleiing, rådgjeving, opplæring og læringsnettverk som i rett kombinasjon med tilsyn kan gje betre resultat. For å sitere direktør Ellen Hambro i Klima- og forureiningsdirektoratet; målet må vere å hjelpe kommunar og verksemder med å halde buksa oppe. Ikkje ta dei med buksa nede.
  • Samhandlingsreforma har som mål at folk skal få betre helsetenester der dei bur. Kommunane får meir ansvar for både førebygging, og helsetenester til dømes for dei som har kroniske lidingar. Reforma inneber meir samhandling og avtalar mellom kommunar og mellom kommunar og helseføretak, og her vil Fylkesmannen prøve å bidra til gode prosessar.
  • Vi skal jobbe for å halde posisjonen vår som IKT-fylket. Det er kanskje ikkje så mange som veit at Fylkesmannen i Sogn og Fjordane har ei IKT-utviklingseining med 10-12 medarbeidarar som jobbar med nasjonale oppdrag. Nett i dag har vi møte med Fornyingsdepartementet for å drøfte satsingar framover.

Og sist, men ikkje minst, er eg oppteken av å få ein dugande assisterande fylkesmann på plass. Stillingsutlysinga er like om hjørnet, og her håpar eg at vi får mange gode søkjarar til ein spennande og viktig jobb!

Nordavind frå alle kantar?

Av Haavard Stensvand, Publisert torsdag 12. mai 2011

Direktoratet for samfunnssikkerhet og beredskap (DSB) presenterte nyleg ein rapport om “det nasjonale risikobildet”.

Dei fleste tema som vert omtalt er veldig aktuelle for vårt fylke òg. Naturhendingar er gitt brei merksemd, og Sogn og Fjordane har gjennom tida hatt sin del av ekstremvêr og skred. Klimaendringane gir all grunn til å tru at det i framtida oftare vert dagar med sterk nedbør, som igjen vil gi auka problem med t.d. flaumar og jordskred. Andre tema som er omtalt i rapporten har vi òg erfaringar med. Eksplosjonen ved Vest Tank i 2007 er nemnt spesielt.

Direktør Jon A. Lea i DSB presiserer at rapporten syner kva som kan skje i Noreg, ikkje kva som vil skje. Det kan vere ei nyttig påminning. Det er ein fare for at vi som arbeider med samfunnstryggleik vert litt blenda av kor utsett samfunnet kan vere i gitte situasjonar. Når arbeidskvardagen handlar om å tenkje på fare for skred, flaumar, straumbort og ulykker, kan det vere lett å verte som Kjell Aukrust sin Ludvik. Aukrust omtalar figuren som “personleg pessimist” og hans bodskap til omverda er alltid “Det er fali’ det!”.

Vi lever i eit alt for trygt samfunn til å kunne late tanken på det farlege få øydeleggje kvardagen. Det er likevel viktig å ta på alvor tilrådingane som rapporten kjem med. På viktige område går det an å gjere val som bidreg til å redusere risiko, eller omfanget av skaden dersom ei hending skulle skje. God arealplanlegging og rett dimensjonering vil vere viktige tiltak for å gjere lokalsamfunn meir robuste i møtet med ulike påkjenningar. Beredskapsplanlegging og system for varsling er døme på tiltak som kan redusere negative konsekvensar.

På dei fleste område har kommunane ei sentral rolle med både førebygging og beredskap. Fylkesmannen har for nokre dagar sidan skrive til naudetatane og Statens vegvesen, og minna dei på kommunane si viktige rolle når det skjer alvorlege hendingar. Vi har peika på at det difor er viktig å varsle kommuneleiinga tidleg når noko skjer. Kommunane må på si side syte for å ha interne rutinar for varsling til leiinga frå sine eigne operative mannskap, t.d. i brannvesenet, legekontoret eller teknisk vakt. Kommuneleiinga må få høve å skaffe seg god oversikt tidleg, og til å setje i verk nødvendige tiltak.

Den før omtalte Ludvik er i følgje Aukrust “ … et B-menneske med utpreget høysnue og tydelig angst for gjennomgripende forandringer”. Ein kommune med ein velfungerande beredskap vil bidra til å ta bort mykje av grunnlaget for Ludvik og alle andre sin redsel. Det er for mange andre viktige ting å bruke tida si på enn å vere redd. Ludvik er t.d. svært glad om blomar, og syter samvitsfullt for at dei får nok vatn på varme dagar. Med full sommarvarme allereie i mai er nok det noko fleire enn han bør drive med, sjølv om det kan gi litt rennande nase.

God omsorg har sin pris

Av Anne Karin Hamre, Publisert torsdag 10. juni 2010

Folk flest har høyrt om eldrebølgja. Men vi har og ein sterk auke i talet på unge brukarar av helse- og sosialtenester. Menneske som staten har definert som ”ressurskrevjande brukarar”. Eit kaldt omgrep som gir negative assosiasjonar.

For kommunane i Sogn og Fjordane vart eigendelen knytt til såkalla ressurskrevjande brukarar som kommunane får statlege tilskot til, kraftig auka på fem år. Medan eigendelen for 20 av kommunane våre var 8,8 millionar i 2005, var den auka til 22 millionar i 2009. Talet på brukarar auka frå 98 til 138 i same perioden. Når ein liten kommune får ansvar for ein brukar som krev sju-åtte tilsette og gir to-tre millionar i auka utgifter, merkast det i budsjettet.

Årsakene til auken er samansette. Betre medisinsk behandling gjer at fleire overlever sjukdom og ulukker, men må leve med funksjonshemmingar som gjer at dei treng mykje hjelp i kvardagen. I ein rapport om temaet, seier mange kommunar at dei er vortne betre til å registrere tenestemottakarar som gir utgifter over grensa som utløyser tilskot frå staten. Same rapport seier og at overgang frå familiebasert omsorg til omsorg i kommunal bustad for unge mottakarar, er årsak til auka ressursbruk i mange kommunar.

Dei som har særleg tunge omsorgsoppgåver kan søkje kommunen om omsorgsløn. Direktøren i Helsetilsynet, Lars E. Hanssen, er uroleg for at ordninga med omsorgsløn vert praktisert på ein slik måte at det går ut over rettstryggleiken for pleietrengande og pårørande. Helsetilsynet har kartlagt ordninga med omsorgsløn, og har funne store variasjonar i kommunane si praktisering. Det er særleg foreldre til funksjonshemma barn som opplever at ordninga vert handtert tilfeldig og urettvis.

Omsorgsløn er den sosiale tenesta som har flest klager. Vi har fleire saker der pårørande ynskjer å pleie sine næraste. Men lite tilbod om avlastning og avslag på omsorgsløn eller løn til så låge satsar at timebetalinga ligg langt under det ein tenåring får i sommarjobben, gjer at mange må kaste inn handkleet og overlate ansvaret til kommunen. Kommunen må gjere same jobben til ein langt høgare pris, og strevar ofte med å få tak i kvalifiserte folk.

Omsorgsløn er ingen lovfesta rett, og det er mykje opp til kommunane kvar lista skal leggjast. Men det må vere lov å stille spørsmål om ei rausare haldning både til kompensasjon for tungt omsorgsarbeid og til avlastningstilbod kan gjere kvardagen betre for mange menneske – og samstundes  spare kommunen for pengar i det lange løp?

Hjorten for alle

Av Hermund Mjelstad, Publisert tysdag 3. november 2009

Vi lever i eit fylke rikt på natur og dyreliv. Bjørkeskogen kryp stadig høgare opp, kulturlandskapet gror att mange plassar og gardsbruka ligg spreidd utover og gjev godt innmarksbeite for ein talrik hjortebestand. I fylket er det elles spreidd busetnad som er regelen, byane er få og små. Eg vil tru vi har meir hjort enn folk her i trivselsfylket! I haust vil det bli skote kring 12 000 hjort, eit eldorado for jegerane, men kanskje eit slit for kvinnfolka. Det er framleis slik at berre 6 % av jegerstanden er kvinner.

Eg undrar meg ofte på kvifor hjortejakta ikkje blir brukt meir i marknadsføringa av fylket vårt. Mange kommunar slit med å halde folketalet oppe, og ulike idear blir prøvd ut for å lokke til seg nye tilflyttarar. Kva med å tilby alle nytilflytta eit gratis hjorteløyve eller deltaking i eit jaktlag ? Vi skal hugse at hjortejakt er eksotisk for mange. At det heller ikkje let seg gjere å få kjøpt hjortekjøt på butikken viser at vi har langt att for å gjere hjorten til allemannseige. Kvar blir det av dei nesten 500 tonna med hjortekjøt? Vi får håpe at ikkje alt for mykje blir liggande på botnen av frysaren, til det er det eit for godt og næringsrikt kjøt. Og ikkje minst er det i høgste grad kortreist ! Her ligg mange spennande utfordringar for fylkeskommunen no når dei frå årsskiftet får eit regionalt ansvar for hjorteviltet .

Alt har sin pris, også eit historisk høgt tal hjort. Skade på eng og skog, mogleg spreiing av flått, i snitt minst ein påkøyrd hjort kvar dag, skade på hagar osb. Inntrykket er vel likevel at dei positive sidene framleis er langt større enn dei negative.

Korleis ser det så ut om 20 år? Vi kan sjå for oss eit scenario der alt berre er idyll, ein frisk hjortebestand, stadig fleire får delta i jakta og nesten halvparten er kvinner. Alle nytilflytta får eit gratis hjorteløyve av kommunen eller får tilbod om å vere med i eit jaktlag. Også folk frå andre kulturar får delta i eit jaktlag for å oppleve jakta og jaktkulturen. Betre integrering kan vel neppe tenkjast ? Utviklinga kan sjølvsagt gå ein heilt anna veg, men i dag tenkjer vi positivt.

Trasig klima – kan vi gjere noko?

Av Christian Rekkedal, Publisert måndag 12. oktober 2009

Etter nedbør i to og ein halv månad, er det vel få som hugsar at vi hadde tendens til turke tidleg i sommar? Eg fekk telefonar frå journalistar som spurde korleis det ville gå med avlingane i varmen. Svaret eg hadde på tunga var ”ingen fare for turke, eg skal på ferie på måndag”.  Men dessverre feiga eg ut og sa noko om at det brukar å jamne seg ut. Regnet kom tredje dag i ferien.

Det langsiktige klimavarselet er at dei komande åra kan bli som 2009: varmare og våtare.  Vi veit vi må redusere netto utslepp av CO2, produsere meir rein og fornybar energi, og uansett bu oss på klimaendringar. Samtidig har vi svært vondt for å få til konkrete endringar i både haldningar og handlingar.

Les resten av dette innlegget »