På tide å ta grep om kommunereforma

Av Anne Karin Hamre, Publisert torsdag 5. februar 2015

Kommunereforma er no i full gang over heile landet. Her i fylket har det i haust vore mange samlingar med informasjon og diskusjon om reforma, både i felles formannskapsmøte og i dei enkelte kommunestyra. No går vi inn i ein ny og krevjande fase. Kommunane er i ferd med å gjere vedtak om kven dei skal utgreie samanslåing med, og så kjem prosessen med å utgreie korleis to, fem eller ni kan sameinast til ein kommune.

Det er ei rad vanskelege spørsmål som skal vurderast. Korleis kan tenestetilbodet organiserast i ein større kommune? I kor stor grad kan ein spreie funksjonar mellom dei gamle kommunesentra? Korleis sikre det lokalpolitiske engasjementet i ein større kommune med større avstandar? Er det aktuelt med kommunedels- eller grendeutval, og kva oppgåver og mynde skal dei i tilfelle ha? Korleis involvere medarbeidarar og tillitsvalde i prosessane? Kva skal namnet på den nye kommunen vere? Vegen mot ein ny kommune er ein rettleiar med aktuelle spørsmål og råd i arbeidet med å vurdere kommunesamanslåing.

Det er vanskeleg å sjå føre seg korleis min kommune vil bli om 50 år. Det er naturleg å vere oppteken av kva ein har i dag og kva ein vil misse ved ei kommunesamanslåing. Ofte er det mindre diskusjonar om fordelane ved ei samanslåing. Kommunar har ulike styrkar. Nabokommunar kan ha ulik folketalsutvikling, skilnader i inntekter og ulikt næringsgrunnlag. Kan det tenkjast at gevinstane ved å slå seg i hop og kople dei sterke sidene til ulike kommunar er større enn ulempene ved ei samanslåing? Kan ein ny kommune verte meir attraktiv for tilflyttarar og næringsliv og ei betre motvekt mot utflytting og sentralisering?

Nokre av kommunane våre har valt å gå breitt ut med mange moglege samanslåingsalternativ. Vårt råd til kommunane med mange ulike alternativ, er å raskt få avklart om dei andre kommunane er interesserte i å gå vidare med forpliktande utgreiingar saman med dei. Fleire enn to alternativ vert krevjande å utgreie, og er ikkje tilrådeleg.

Fleire regionar har engasjert ein prosjektleiar for det felles utgreiingsarbeidet. Samstundes inneber kommunereforma ein stor jobb for kvar kommune, som det må setjast av ressursar til. Ikkje minst med tanke på alle som skal involverast i prosessane framover; innbyggjarane, næringslivet, medarbeidarar og tillitsvalde. Fleire kommunar planlegg no folkemøte om reforma, og det er viktig at folk engasjerer seg i debatten om framtida til kommunen sin.

Fylkesmannen si rolle er å vere tilretteleggjar for kommunereform-arbeidet i fylka. Vi skal bidra med råd og rettleiing, men det er kommunane som eig og skal gjennomføre prosessane. No er det tid for å ta eigarskap og syne leiarskap.

Sektortenking utfordrar samhandlinga

Av Anne Karin Hamre, Publisert torsdag 28. februar 2013

Samvirke skal vere eit styrande prinsipp for alt samfunnstryggleiks- og beredskapsarbeid, seier den siste stortingsmeldinga om samfunnstryggleik. Samvirkeprinsippet stiller krav til god samhandling og samordning mellom ulike verksemder, både når det gjeld førebygging og krisehandtering.

Difor er det med undring og uro vi no registrerer at det går føre seg sektorvise prosessar som kan gje ei bit-for-bit-sentralisering av beredskapen i Noreg. DSB har gjort vedtak om å flytte alarmsentralen i Sogn og Fjordane frå Florø til Bergen. Varselet vart sendt med kortast mogleg høyringsfrist til eigarkommunane. Samstundes arbeider eit regjeringsoppnemnt utval fram mot juni med å vurdere organiseringa av politiet. I media vert det frå Politidirektoratet og DSB halde fram at denne prosessen kan gje færre politidistrikt. Frå begge hald vert 22. juli-kommisjonen si påpeiking av dårleg bemanna operasjonssentralar nytta som grunngjeving for dei varsla endringane.

Ifølgje 22. juli-kommisjonen var manglande koordinering og samhandling ei av årsakene til at mykje svikta: «Etter kommisjonens mening handler disse lærdommene i større grad om ledelse, samhandling, kultur og holdninger – enn mangel på ressurser, behov for ny lovgivning, organisering eller store verdivalg» (NOU 2012:14, kap 1).

Alarmsentralen i Sogn og Fjordane er ein av dei få sentralane i landet som er samlokalisert med politiet, noko som gir gode føresetnader for informasjonsflyt og samarbeid på tvers. Denne samhandlinga synte seg å vere svært viktig under Dagmar sine herjingar i romjula 2011. Tverrgåande samhandling og handlekraft prega òg samarbeidet i fylkesberedskapsrådet og i kommunane desse dagane. God samhandling føreset nær kontakt, kjennskap til kvarandre og tillit. Tillit tek tid å byggje, og må haldast ved like over tid.

Det Sogn og Fjordane manglar av store fagmiljø i den enkelte verksemda, tek vi att ved å utvikle robuste kompetansemiljø på tvers. Vi kan t.d. nemne IT-forum Sogn og Fjordane, Forum for skule- og barnehageutvikling, samarbeidet mellom Fylkesmannen, fylkeskommunen og KS om fornying i kommunesektoren, og læringsnettverket for helseberedskap mellom Helse Førde, fleire avdelingar hjå Fylkesmannen og ei rekkje kommunar.

Ei sektorstyrt sentralisering vil gjere det vanskelegare å samhandle på tvers i fylket. Eg trur ikkje større einingar nødvendigvis gir meir handlekraft eller betre tenester og meir tryggleik for innbyggjarane. Kvardagsberedskapen vert utført der folk er, ikkje i sentrale styringsorgan. Oppdragsgjevarane våre har dei siste åra gitt fylkesmennene stadig fleire oppgåver på beredskaps- og samfunnstryggleiksområdet. Det er òg store forventningar til at kommunane skal styrke beredskapsarbeidet sitt. DSB fekk ei styrking på 45 mill. kroner i årets statsbudsjett, og opprettar no ei rekkje nye stillingar. Fylkesmenn og kommunar må handtere nye beredskapskrav og -forventningar utan at det følgjer ressursar med.

Rapporten frå 22. juli-kommisjon har utløyst ein debatt om forvaltningspolitikken. Er vi vortne for opptekne av å måle det som kan kvantifiserast? Er resultat- og rapporteringskrava for omfattande, evnar vi å skilje mellom stort og smått? Fører mykje kontroll til frykt for å gjere feil, og dermed til handlingslamming? Det er positivt at FAD og KRD saman vil sjå på statleg styring, kommunal handlefridom og direktorata si rolle. Det er viktig at ei slik utgreiing munnar ut i endringar. Eg meiner det er behov for meir tillit, ressursar og handlefridom for dei som gjer jobben der folk er.

(Bloggen er eit utdrag frå føreordet til Fylkesmannen i Sogn og Fjordane sin årsrapport for 2012).

Dialog som verdiskapar?

Av Svein Helge Steinsåker, Publisert tysdag 26. februar 2013

Dialog og samarbeid var hovudtema då prosjektet stat – næring Sogn og Fjordane tidlegare denne månaden samla deltakarar frå privat og offentleg sektor til plan- og byggjesakskonferanse i Førde. Føremålet med konferansen var mellom anna å betre rolleforståinga mellom offentlege og private planleggjarar og næringsaktørar. Dialog, erfaringsutveksling og nettverksbygging vart av deltakarane framheva som svært viktige tiltak for å sikre oversiktelege og effektive plan- og byggjesaksprosessar. Det var også mange som understreka behovet for langsiktig, overordna planlegging og at alle partar involverer seg tidleg i planprosessane.

Betre dialog og er også eit gjennomgåande tema i regjeringa sin Strategi for økt innovasjonseffekt av offentlige anskaffelser, som vart lagt fram sist veke. Offentleg sektor i Noreg handla i 2011 varer og tenester for nær 400 milliardar kroner, og auka samarbeid mellom innkjøpar, leverandør og brukar vil venteleg kunne gi meir effektiv ressursutnytting og betre tenestekvalitet.

Omgrepet ”leverandørutvikling” inneber at det offentlege i større grad enn tidlegare skal leggje til rette innkjøpsprosessane slik at leverandørmarknaden vert både utfordra og utvikla. Auka dialog mellom kunde og leverandør kan, i tillegg til å utvikle lokalt næringsliv, også gi innspel til å utforme sjølve konkurransegrunnlaget på nye måtar.

Offentlege verksemder skal til dømes kjenne til langsiktige utviklingstrekk innanfor sine ansvarsområde, og dei totale innkjøps- og brukskostnadene for eit produkt skal leggjast til grunn ved innkjøp. Dette ”livssyklusprinsippet” gjer det enklare å sjå innkjøp av varer og tenester i eit nytt lys, og kanskje er det slik at tenester og løysingar frå det lokale næringslivet er både billigast og best i det lange løp?

Informasjonstilgang er avgjerande for å sikre effektive innkjøpsprosessar, og elektroniske kanalar vert stadig viktigare. Korleis kan ein gjere regelverket lettare tilgjengeleg og enklare å bruke for både kunde og leverandør? Når kjem ”AnskaffelsesAPPen”, og kan den bli utvikla her i fylket?

Betre samspel mellom offentleg og privat sektor i innkjøpsprosessane er altså eit tiltak for å stimulere til næringsutvikling og betre offentlege tenester. Målet med meir marknadskontakt er mellom anna å gi innkjøparen betre oversikt over kva som finst i marknaden, og kva som eventuelt kan utviklast. Men for å lukkast må vi også engasjere leverandørane:

Korleis kan næringslivet i Sogn og Fjordane finne løysingar som svarer til behova innanfor offentleg sektor, og i kva grad kan lokale verksemder bidra til å definere utviklingsbehova også på nasjonalt nivå? Etterspør det offentlege konkrete løysingar når vi eigentleg bør skildre føremålet? Og har kunden alltid rett?

Høg gjeld og låg rente – ei utfordring for kommunane

Av Kåre Træen, Publisert onsdag 31. oktober 2012

Kommunane er midt inne i budsjettarbeidet for neste år og økonomiplanen fram til 2016. Både administrasjon og politikarar opplever handlingsrommet som lite. Det er krevjande å få til eit budsjett i balanse.

Fleire av kommunane i Sogn og Fjordane har høg gjeld. Vi ligg over gjennomsnittet for landet, og vi har kommunar som ligg heilt i landstoppen når gjelda blir samanlikna med driftsinntektene. Ei slik samanlikning fortel oss at ein større del av inntektene til kommunen blir brukt til å betale renter og avdrag, og det blir mindre att til tenester for innbyggjarane.

Samla sett har kommunane og kommunale føretak i fylket 7,6 mrd. kroner i det vi kallar langsiktig gjeld, som er teke opp for å vere med å finansiere investeringar i eigedomar, anlegg, utstyr og maskiner. Fem år tilbake i tid var tilsvarande tal 5,5 mrd. kroner, ein auke på om lag 38 prosent. I same tidsrom, har driftsinntektene auka med 35 prosent. Ei slik utvikling over tid fører til at ein stadig større del av kommunale inntekter blir brukt til å betale renter og avdrag.

Gjelda varierer mykje mellom kommunane. Vi har eit omgrep som heiter gjeldsgrad[1]. Her blir netto gjeld for kommunane, medrekna kommunale føretak, målt opp mot driftsinntekter. I gjennomsnitt har landets kommunar (utan Oslo) ein gjeldsgrad på 74 prosent. Dei minste kommunane har som regel lågast gjeld. Kommunane Gulen, Balestrand og Aurland har alle ein gjeldsgrad på 40 prosent og under. Eit unnatak for denne typar kommunar er Lærdal med 102 prosent. I tillegg har kommunane Flora og Førde høg gjeld, med høvesvis 97 og 110 prosent i gjeldsgrad. Dette plasserer Førde på 22. plass av landets 429 kommunar. Flora kommune har i lengre tid hatt høg lånegjeld, og dette er ei medverkande årsak til at kommunen er i Robek.

Kommunane bestemmer sjølve, gjennom sitt eige finansreglement, kor mykje lån som skal ha fast rente og kor mykje lån som skal ha flytande rente. Ei undersøking i kommunane viser stor variasjon, nokre kommunar har ein høg del av lån til fast rente, medan andre har berre flytande rente. Fylkesgjennomsnittet på den kommunale gjelda er at to tredelar er lånt til flytande rente, og siste tredelen er fast rente. Slik sett vil endringar i renta relativt raskt påverke drifta til kommunane. Det at kommunane også har sjølvfinansierande investeringar, gjer situasjonen noko mindre vanskeleg. Flytande rente på kommunale lån er no godt nede på to-talet. Berre eit par gonger tidlegare i nyare tid har renta vore så låg. Kva er så verste scenarioet for kommunar med høg lånegjeld? Det er ikkje usannsynleg at renta aukar til ei normalrente på fire til fem prosent. Då forstår alle at det blir mindre pengar i kommunekassa til tenester for innbyggjarane. Noregs bank og Statistisk sentralbyrå omtalar ein gradvis auke av renta mot eit meir normalt nivå.

Høg gjeld er med på å redusere handlingsrommet til kommunen, særleg når det er sannsynleg at renta før eller seinare skal opp. Det har alltid vore slik at god økonomisk planlegging over tid løner seg, medan det er krevjande å rydde opp i raude rekneskapstal etter feilslått planlegging. For å sleppe å kome i ein situasjon der store innsparingar må takast på kort tid, bør kommunane legge inn høgare rente enn i dag i den komande økonomiplanen fram til 2016.

Kjelde for tal: SSB-statistikkbanken


[1]Gjeldsgrad: Netto lånegjeld i prosent av brutto driftsinntekter for kommunen inklusiv kommunale føretak (KF). Netto lånegjeld er definert som langsiktig gjeld (eksklusive pensjonsforpliktingar) fråtrekt totale utlån og ubrukte lånemidlar. I totale utlån inngår formidlingslån og ansvarlige lån (utlån av egne midlar). Indikatoren omfatta dermed utlån der mottatte avdrag skal inntektsføres i investeringsregnskapet, i tillegg til innlån som skal avdras i driftsregnskapet.

Fylkesmannen tek Sjumilssteget – til beste for barn og unge i Sogn og Fjordane

Av Bodhild Therese Cirotzki, Publisert tysdag 29. mai 2012

Media fortel historier om barn og unge som ikkje får det tilbodet dei har rett på. Det kan vere retten til god omsorg, fullverdig helsehjelp eller tilhøve i barnehage og skule som ikkje er tilrettelagt godt nok. Korleis er det for barn og unge å vekse opp i trivselsfylket Sogn og Fjordane?

Sjumilssteget er eit prosjekt som hjelper kommunane å setje søkjelys på oppvekstvilkåra for barn og unge. Det er eit felles løft for å gjennomføre FNs barnekonvensjon ute i kommunane, og gir kommunane handlingskompetanse og metodar for skape eit meir barnevennleg lokalsamfunn. FNs barnekonvensjon legg føringar for det lokale arbeidet med barn og unge, og vart vedteken av FNs generalforsamling 20.11.1989. Barnekonvensjonen er ratifisert av nesten alle land i verda og inneber at nasjonale styresmakter må følgje dei ulike artiklane i konvensjonen. Barnekonvensjonen er også førande for kommunal verksemd. Konvensjonen er utforma utan omsyn til korleis kvart enkelt land eller lokale styresmakter vel å organisere sine tenestetilbod, og inneber difor ei plikt til å tilpasse lovgiving og praksis i samsvar med konvensjonen. Kommunane må sørgje for at rettar som må løysast i fellesskap mellom ulike kommunale tenester til barnas beste, blir organisert slik at samarbeidet fungerer.

Dei fleste barn klarer seg godt med den omsorga dei får heime. Det er likevel mange barn som har behov ut over dette og som ikkje får gode nok tilbod frå enkelttenester, eller som ikkje får tenester som er samordna på en slik måte at det heilskaplege behovet hjå barna blir dekte.

På lik line med resten av landet viser ulike forskingsrapportar at trivselsfylket Sogn og Fjordane og har utfordringar med å ivareta barn og unge. Erfaringa er at fleire kommunale tenester i liten grad melder frå om barn som har det vanskeleg. Barnehagane, skulane og delar av helsetenesta er blant dei tenestene som sjeldan melder til barnevernet. Mangel på slike meldingar kan føre til at nødvendig hjelp kjem så seint at det ikkje lenger er nok med enkle hjelpetiltak kring barnet.

Etter innføring av retten til barnehageplass i 2009 har 91,9 % av barna i alderen 1 til 5 år barnehageplass i Sogn og Fjordane. Dette legg til rette for å kunne gi barn eit godt tilrettelagt tilbod. Fleire barn og foreldre som treng hjelp, kan få det. Forsking viser at tidleg kartlegging og tiltak i barnehagen og skulen, vil ha stor innverknad for sjansen til å lukkast seinare i livet.

Gode oppvekstkår, å førebygge problem og sikre god helse hjå barn er eit av dei viktigaste ansvarsområda til samfunnet. Difor er det eit overordna mål for Fylkesmannen at kommunane skal kunne auke si evne til å sikre at barn deltek i samfunnsutviklinga og at kvart barn og kvar familie får nødvendige og tilstrekkelege tilbod frå dei ulike tenestene i kommunen.

Opne data skaper verdiar

Av Svein Helge Steinsåker, Publisert torsdag 22. september 2011

I land som USA og Storbritannia har samspelet mellom openheitskultur og teknologiutvikling resultert i omfattande initiativ for å gjere offentlege data tilgjengelege. Slike trendar har ein positiv smitteeffekt, og gode døme og erfaringar frå det store utland har medverka til fleire spennande initiativ også her heime.

Offentlige verksemder sit på store mengder data, og utviklinga innan digital informasjonsteknologi gir oss no nye muligheiter for betre tilgang, deling og gjenbruk. Dette gir store muligheiter for næringsutvikling og verdiskaping. EU-kommisjonen estimerer faktisk at verdipotensialet for vidarebruk av offentlige data i Europa ligg på over 200 milliardar kroner.

For næringslivet bør det difor vere interessant å sjå nærare på korleis ein ved å kople saman ulike datasett kan utvikle nye applikasjonar, produkt  og tenester. Dette er eitt av mange spennande tema vi får høyre meir om på IT-forum sin konferanse i Balestrand neste veke.

Nøkkelen til vellukka vidarebruk av data er å gjere det enklare å finne og laste ned relevante datasett frå offentlig sektor. Det er difor særs oppløftande at Data.norge.no vart lansert som nasjonal datakjeldekatalog denne veka.

Data.norge.no skal på sikt gi ei samla oversikt over offentlige datasett som er tilgjengelige for vidarebruk, slik at  brukaren sjølv kan setje saman eksisterande datasett på nye måtar. Dette er nesten som å handle hos IKEA: Data.norge.no publiserer, medan kunden monterer sjølv.

Offentlige verksemder kan registrere sine eigne datasett i kjeldekatalogen, og Fylkesmannen i Sogn og Fjordane ser fram til å sjekke inn på dette datahotellet. Vi har også søkt om deltaking i eit toårig INTERREG-prosjekt, der vi ønskjer å sjå nærare på korleis vidarebruk av offentlige data kan bidra til innovasjon og samhandling.

Grunnprinsippet for å publisere data er at vi ikkje alltid veit korleis ulike datasett kan kombinerast og nyttast på nye og kreative måtar. Data som isolert sett er av liten interesse, kan få nytt liv i kombinasjon med andre typar data.

Både vegen og reisemålet vert til medan ein går. ”Kvar skal vi gå i dag”, spurte Kristoffer Robin? ”Ingen stader”, svarte Ole Brumm. Og så gjekk dei dit…

Direktoratisering

Av Oddvar Flæte, Publisert måndag 23. mai 2011

På 1990-tallet auka talet på direktorat og tilsyn sterkt. I perioden 2007-2010 hadde 39 direktorat  ein vekst i årsverk på 12,8 %. Da er det ikkje teke omsyn til omorganiseringar og nye etableringar.

Wikipedia definerer eit direktorat som eit statleg forvaltningsorgan som har myndigheitsoppgåver med heile landet som verkefelt. Alle tilsynsorgan blir rekna som direktorat.

Stortinget sine drøftingar og vedtak går først til departementa før det i mange tilfelle går vidare til eit direktorat. Direktoratet skal i si faglege rolle utvikle, forvalte og formidle kunnskapen om sitt fagområde/fagfelt.

Eit direktorat vil aldri makte å ha oversyn over lokale forhold. Derfor vil dei oftast stå for standardisering, forskrifter og reglar. Dei er eit mellomledd med mykje makt og tolking. Dei er opptekne av styring, risikovurdering og avviksrapportering. Og som mellomledd sklir dei ofte unna ålmenta sitt fokus.

Direktorata blir fagleg sterke på sine område. Men dei har verken som oppgåve å ivareta heilskapssyn eller ta særlege regionale omsyn. Tunellsynet gir utfordringar nedover til fylkesnivået og kommunesektoren.

Eg trur direktoratiseringa bør stanse opp. Fleire oppgåver bør gå direkte frå departement til dei regionale statlege ledda. Oppgåver som mange av direktorata har, bør overførast til fylka. Fylkesmannen skal gjennomføre dei vedtak som Storting og regjering fastset. Fylkesmannen skal utvise skjønn, men skal også halde seg innanfor den ramma som blir gitt. Eg meiner at oppgåver også bør overførast direkte til fylkeskommunane slik at dei reelt kan fungere som utviklingsaktør.

I mine 17 år som fylkesmann har vi fire gonger vore gjennom omfattande utgreiingar om fylkesnivået. Eg saknar eit tilsvarande skarpt lys på direktorata.

Ei undersøking som Difi la fram i vår tok føre seg Utdanningsdirektoratet si styring av Fylkesmannen. Det går fram av denne at det er ulikt detaljeringsnivå mellom sektorane i styringa, noko som blir stadfesta i ei undersøking gjort av NIBR i 2009.

NIBR meiner det førekjem ein viss konkurranse mellom sektorkreftene ”for å sikre sin styringslinje og sin krone helt ut”. Det blir hevda at denne utviklinga bidreg til auka detaljstyring av Fylkesmannen og i neste omgang kommunesektoren.

Fylkesmannen skal vere både sektormynde og samordnar av statlege føringar. Handlingsrommet til ein fylkesmann er likevel sterkt avgrensa. Berre innan miljøsektoren er det 70 sider med generell styringsinformasjon og 15 nye sider som er fylkesspesifikke.

Direktorata og tilsyna sin vekst fremjar verken ein god dialog mellom Stortinget og innbyggjarane eller kommunane. I Norge er vi opptekne av at kommunane skal vere ein grunnpilar i folkestyret. I dag står kommunane for mykje av gjennomføringa av det Stortinget fastset. Men ein god dialog føreset også at stat og kommunar behandlar kvarandre med respekt og med likeverd som mål. Og at gjensidig tillit får større fokus enn kontroll.

Fylkesmennene kan vere ein skilnad. Eit aktivt samspel med ein utviklingsorientert fylkeskommune kan vere ein skilnad. Desse to i aktivt samspel vil vere ein vinn-vinn-situasjon for eit fylke.

På kommunekonferansen i Balestrand den 30. mai vil nett balansen mellom statleg styring og kommunalt sjølvstyre stå sentralt. Kommunalministeren, KS-direktøren og rådmannen i Flora vil utfordre oss til felles tenking.

På godfot med innbyggjarane og plageånd for staten

Av Anne Karin Hamre, Publisert torsdag 9. desember 2010

Assisterande fylkesmann Anne Karin Hamre er gjestebloggar på beta.noreg.no, som er bloggen for innspel til nytt norge.no.

Bloggen kan du lese her.

Portalsykja

Av Anne Karin Hamre, Publisert fredag 1. oktober 2010

På same måte som det finst eit nasjonalt kompetansesenter for mangt og mykje, har vi fått ein jungel av offenlege portalar og nettstader. Bakgrunnen er nok eit oppriktig ønske om å gjere offentleg informasjon enklare tilgjengeleg for folk, men eg er ikkje sikker på om ressursbruk og resultat står i stil med intensjonane.

Siste skot på stamma er www.evalueringsportalen.no. Det er Senter for statlig økonomistyring (SSØ) som skal opprette denne tenesta før nyttår. Fylkesmennene har saman med andre statlege verksemder fått brev frå SSØ med pålegg om å grave djupt i arkiva våre etter evalueringsrapportar. Alle evalueringar vi har bestilt sidan 2005, og dei viktigaste sidan 1994. For kvar rapport skal det registrerast opplysningar i eit skjema som inneheld 18 punkt, inkludert ei oppsummering av rapporten. Sidan våre evalueringar kan vere arkiverte under andre overskrifter enn ”evaluering”, inneber dette at mange fagfolk med lang fartstid i organisasjonen må i sving med å leite fram rapportar i tillegg til arkivpersonalet. Dette oppdraget kjem i tillegg til eit utal rapporteringskrav og spørjegranskingar frå sentrale statlege institusjonar.

Samstundes strevar vi med å få nok ressursar til kjerneoppgåvene våre, som mellom anna  handlar om rettstryggleiken til folk. Som tilsyn i barnevernet, klagesaker innan skule, helse og sosial og fri rettshjelpssaker. Og vi strevar med balansen mellom løpande saksbehandling og nok tid til å gjennomføre den rettleiinga og opplæringa som kommunane etterspør i plansaker, kommunalrett og økonomiforvaltning.

Eg trur evalueringsportalen og liknande tenester som baserer seg på at mange verksemder skal levere innhald, får store utfordringar med å skape eit komplett oversyn og å halde tenesta levande. Svært mange av dei rapportane evalueringsportalen etterspør, er nok alt publiserte på nettet. Skal det offentlege klare å balansere informasjonsoppgåvene med andre viktige oppgåver, må det gjerast ein stor jobb med felles spelereglar slik at informasjon kan utvekslast på tvers av ulike nettstader. På teknisk språk heiter dette interoperabilitet, som er eitt av prinsippa for ny IKT-arkitektur i staten.

Det er Direktoratet for forvaltning og IKT (Difi)   som skal få oss til å jobbe etter desse prinsippa. Difi administrerer forresten ikkje mindre enn tre nettstader for offentlege innkjøp; Doffin.no, Anskaffelser.no, og Ehandel.no. Ikkje enkelt for innkjøparar som frå før har eit komplisert regelverk å orientere seg i, å halde seg oppdatert. Kanskje Difi kan starte med å rydde i eige hus?

Barnevern 3

Av Oddvar Flæte, Publisert torsdag 23. september 2010

Ikkje trudde eg at eg skulle komme til å skrive tre bloggar om barnevern. Men det er faktisk tredje gongen eg må setje emnet på dagsorden. Denne bloggen er spekka med tal:

Oppsummeringa for første halvår 2010 i Sogn og Fjordane syner at fleire kommunar slit med å oppfylle fristane og har mange barn utan tiltaksplanar. I første halvår 2010 mottok 736 barn ulike former for hjelpetiltak. Det er ein auke på 68 barn i høve siste halvåret. Førde kommune toppar med 99 barn.

Totalt manglar 229 barn i fylket tiltaksplanar. Ja, dei manglar rett og slett ein plan frå kommunen for kva tiltak dei vil setje i gong! Det kom inn 383 nye meldingar dette halvåret. Meldingar om 383 barn som ikkje har det så godt som barn skal ha det.

Men kommunane svarar med 59 fristbrot – ein auke på 37 %. Og her er det Flora som toppar.

Statsbudsjettet for 2010 la til rette for 400 nye stillingar i det kommunale barnevernet. Dersom kommunane i Sogn og Fjordane hadde følgt opp, ville dette ut frå folketalet gi om lag 8 stillingar. Fylket kom samla ut med ein auke på 4,09 stillingar.

Barnevern slit med små kompetansemiljø der nærleik til brukarane ikkje berre er ein føremon. Hjå Fylkesmannen trur vi det er verd å sjå nøye på dei samarbeidsmodellane som vi finn i Hafs-området og kring Sogndal.

Sidan primo juni, har vi prøvt å stimulere Nordfjord med å løyve til saman 600.000 kroner dersom tre kommunar går saman om barnevern. Vi har lova å løyve 100.000 kroner når tre kommunar gjer vedtak om å starte opp ei utgreiing, 200.000 kroner når det er gjort vedtak om ei samarbeidsform og 300.000 kroner når samarbeidet tek til. Vi har forplikta oss til å sende pengane innan to veker etter at søknaden er komen inn og der kommunestyra stadfestar formelt at dei vil gå inn i desse prosessane.

I møte med einskildkommunar har vi understreka at det er viktig at dei har kapasitet til å følgje opp alle barn som kommunen har eit ansvar for, slik at vi ikkje får ein offentleg omsorgssvikt på toppen av vanskelege heimeforhold. Vi har informert om at Statens helsetilsyn planlegg landsomfattande tilsyn for 2011 der tilsynstemaet vil bli bortlagde undersøkingssaker. Og endeleg: I møte med kommunar har vi understreka kor viktig det er at barnehage, skule, barnevern og sosialtenesta kommuniserer godt.

Vi ønskjer å løyve midlar i heile fylket berre det er vilje til å byggje opp. Men vi treng vilje til samarbeid – til beste for barna.