Nytt miljødirektorat, men kva med det regionale og lokale nivået?

Av Nils Erling Yndesdal, Publisert måndag 12. november 2012

Sist fredag gjorde Regjeringa vedtak om å opprette eit samla miljødirektorat som erstatning for Direktoratet for naturforvaltning og Klima- og ureiningsdirektoratet. Det nye direktoratet vil vere på plass 1. juli 2013, og få opp mot 700 tilsette.

Miljøvernminister Bård Vegar Solhjell argumenterer mellom anna for at denne samanslåinga fører til meir slagkraftig gjennomføring av miljøpolitikken. Han viser også til at samanslåinga vil forenkle og betre styringsdialogen mellom departement og direktorat, og vidare til fylkesmenn og kommunar.

Det kan bli spennande med eit samla miljødirektorat. Både internasjonalt og nasjonalt er det to store miljøtema som peikar seg ut som dei viktigaste: Klimautslepp og naturmangfald.

Bruken av areal er avgjerande for både klimagassutsleppa og for ivaretakinga av naturmangfald. Eg er overtydd om at eit samla Miljødirektorat vil kunne handtere desse utfordringane på ein meir heilskapleg og effektiv måte.

Undersøkingar som Aftenposten har gjort viser at talet på tilsette i departement og direktorat aukar mykje. Talet på tilsette i miljødirektorata har også auka siste åra. Dette har mellom anna samanheng med sterk satsing på nye tiltak innan klima-, ureinings- og naturmangfaldområdet.

Samstundes har det skjedd etter måten lite på det regionale nivået. Og kommunane har i dag mindre samla miljøvernkompetanse enn for 20 år sidan då staten  øyremerkte tilskot til eigne miljøvernleiarar. Fylkesmannen og fylkeskommunen bidrar så godt vi kan til å heve og oppdatere plan- og miljøkompetansen i kommunane. Seinare denne veka skipar Fylkesmannen til ei samling innan plan og naturmangfald for kommunane. Responsen frå kommunane viser at det er behov for slike lærings- og erfaringsarenaer.

Viktige delar av det praktiske miljøvernarbeidet skjer på regionalt og lokalt nivå. Det er kommunane som er lokal planmyndigheit, lokal ureinings- og forsøplings­myndigheit, og kommunane handterer dagleg svært mange oppgåver som påverkar miljøet. På regionalt nivå har Fylkesmannen viktige oppgåver innan mellom anna forvaltning av verneområde, praktisk oppfølging av dei nye ordningane med utvalde naturtypar og prioriterte artar, ureiningstilsyn og rovviltforvaltning. Fylkeskommunen er regional planstyresmakt og har oppgåver innan melom anna friluftsliv og kulturminnevern.

Kan det vere von om at opprettinga av eit samla miljødirektorat betre vil vise at det trengst auka ressursar til eit godt regionalt og lokalt forankra miljøvernarbeid?

Å få reise til ei perle

Av Haavard Stensvand, Publisert onsdag 16. mai 2012

Winston Churchill kalla i si tid Uganda «den Afrikanske perla». Mest truleg skuldast det at han såg at landet er svært vakkert, med grøne dalar, store sjøar og høge fjell. Både styresmaktene og turistnæringa i Uganda prøver å utnytte kallenamnet til å marknadsføre landet som turistmål. Dette året vert dei godt hjelpt av Lonely Planet, som har plassert det som nummer éin på lista over «Best in Travel»-landa for 2012.

I mars fekk eg vere med i ein liten norsk delegasjon til Uganda, saman med nokre tilsette i Direktoratet for samfunnssikkerhet og beredskap (DSB) og Utanriksdepartementet (UD). Bakgrunnen for besøket var at norske styresmakter ønskjer Uganda som eit afrikansk pilotland for samarbeid om førebygging av humanitære katastrofar. DSB skal gi faglege råd til UD om korleis Noreg og Uganda kan samarbeide innanfor område som førebygging og handtering av naturulykker, og klimatilpassing. I dette er det òg interessant å sjå om regionale og lokale erfaringar frå Noreg kan overførast til Uganda.

Ein av lærdomane frå turen er at trass store skilnadar mellom Uganda og Noreg, er det veldig viktige likskapar. Innanfor ein del sentrale tema i arbeidet med samfunnstryggleik, som t.d. klimaverknader, naturulykker, førebygging og beredskapsplanlegging, tenkjer vi mykje meir likt enn eg trudde på førehand.

Vi var på eit besøk hjå styresmaktene i distriktet Bulambuli. Det ligg inntil nasjonalparken Mount Elgon, på grensa til Kenya. I dei bratte liene og fjellsidene er det i regntida store problem med jordskred, og seinast i fjor vart fleire titals menneske drepne då store skred sopte vekk hytter og skur der det budde folk. Både lokale styresmakter og sentralregjeringa var veldig opptekne av korleis det kan gå an førebyggje at skreda tek liv, og ønskjer svært gjerne å ta del i norske erfaringar.

Vi var òg på besøk ved fleire fakultet med Makerere universitetet i Kampala. Det er ein av dei eldste og mest prestisjefylte utdanningsinstitusjonane på det afrikanske kontinentet. Vi var der m.a. for å sjå om det er område knytt til samfunnstryggleik som det kan vere aktuelt å samarbeide med norske utdannings- og forskingsinstitusjonar om. På dette området er nok heller ikkje Noreg og Uganda så ulike; det ligg truleg viktige gevinstar i å få til ein betre flyt av kunnskapar og erfaringar mellom akademia og forvaltninga.

Reisa til Uganda var for meg òg ei utfordring for gamle førestillingar og oppfatningar av Afrika. Kall dei gjerne fordommar. Hadde eg for eit halvt år sidan vorten spurt om kva det første eg tenkte på når nokon sa «Uganda», ville eg truleg ha svart «Joseph Kony» eller «Idi Amin». Eg ville ikkje kunna fortelje at Kampala vert rekna som ein av dei aller tryggaste byane du kan reise til i Afrika. Og eg ville i alle fall ikkje visst kor venlege og imøtekomande ugandarane er.

Kanskje Sogn og Fjordane kan verte eit pilotfylke for å lære korleis ugandarane får gjester til å kjenne seg så velkomne? I så fall kan fylket verte ein endå trivelegare stad å reise til for turistar. Kan hende resultatet vert så godt at Lonely Planet skriv om det i 2013-utgåva?

Lønn – til glede for nokon og hovudbry for andre

Av Synnøve Stalheim, Publisert måndag 19. oktober 2009

Grana har dei seinare åra oppnådd mange spaltemeter med omtale. Diskusjonen har gått på om planting av gran er eit klimatiltak, eller om granplanting vil gjere vondt verre. Som økolog og fagperson innan biologisk mangfald må eg berre nemne at granplantefelt og ukontrollert frøspreiing frå desse felta truleg er eitt av dei største trugsmåla mot det biologiske mangfaldet i fylket.

Platanlønn er, til liks med grana, ein framand art i fylket vårt, men platanlønn har fått vesentleg mindre merksemd. Treslaget har dei seinare åra vorte relativt vanleg i fylket. Platanlønn vert rekna for å vere eit vakkert tuntre, og har vorte brukt både i hageanlegg og langs veg. Arten har vist seg å ha ei enorm spreiingsevne, og fortrengjer dessutan dei stadeigne treslaga og den opphavlege vegetasjonen.

Les resten av dette innlegget »

Trasig klima – kan vi gjere noko?

Av Christian Rekkedal, Publisert måndag 12. oktober 2009

Etter nedbør i to og ein halv månad, er det vel få som hugsar at vi hadde tendens til turke tidleg i sommar? Eg fekk telefonar frå journalistar som spurde korleis det ville gå med avlingane i varmen. Svaret eg hadde på tunga var ”ingen fare for turke, eg skal på ferie på måndag”.  Men dessverre feiga eg ut og sa noko om at det brukar å jamne seg ut. Regnet kom tredje dag i ferien.

Det langsiktige klimavarselet er at dei komande åra kan bli som 2009: varmare og våtare.  Vi veit vi må redusere netto utslepp av CO2, produsere meir rein og fornybar energi, og uansett bu oss på klimaendringar. Samtidig har vi svært vondt for å få til konkrete endringar i både haldningar og handlingar.

Les resten av dette innlegget »