Ansvar og roller rundt cruisetrafikk

Av Gunnar O. Hæreid, Publisert torsdag 1. juni 2017

Cruisetrafikken gjev gode inntekter for næringslivet rundt om i fylket. Samstundes kan cruisetrafikken føra til utfordringar med utslepp til luft og sjø, og stor og konsentrert folketilstrøyming. I hovudsak er det opp til kommunane gjennom plan- og bygningslova å regulera om det skal vera cruisetrafikk, gjennom å avsetja eigna areal for kaiar og andre samferdselstiltak. Men kommunane kan ikkje styra trafikken i seg sjølv.

Den lokale hamneeigaren styrer kva trafikk som skal koma inn, ut frå kapasitet og visse likskapsprinsipp.

Fylkesmannen skal først og fremst passa på at kommunane held seg innanfor rammene i lov og forskrift på dei ulike fagfelta, og tek i vare både kommunale, regionale og nasjonale interesser i planane sine. Fylkesmannen skal ikkje overstyre kommunane i korleis dei lokalt vil prioritera rammevilkåra for cruiseturisme, så lenge dei ikkje bryt med nasjonale reglar og føringar som Fylkesmannen skal følgja opp.

Cruiseskip. Foto: Pixabay

Cruiseskip. Foto: Pixabay

Kommunane har som plan- og bygningsstyresmakt ansvar for å fastsetja arealbruk i eit område gjennom kommuneplan og reguleringsplan. Når kommunen opnar for cruiseskiptrafikk eller andre aktivitetar, må både plussider og minussider vurderast. Alle interesser, til dømes private borgarar, føretak, næringsorganisasjonar, representantar for born,  statlege instansar som Fylkesmannen og Vegvesenet, skal få koma til orde i ein ordna prosess. Kommunestyret tek endeleg avgjerd og skal vurdera verknader for samfunnet, det vil seia både økonomi, folkehelse, miljø, estetikk, trivsel og tryggleik. Men kommunen kan berre fastsetja kor stort areal som skal takast i bruk og til kva føremål, og ikkje kor mange cruisebåtar som skal takast inn. Mindre tiltak som ikkje er vesentleg i strid med planføremålet, er det mogleg å gje dispensasjon til så sant fordelane er klart større enn ulempene.

Avgjerder om arealbruk ligg i kjerneområdet for det kommunale sjølvstyret. Sjølv om det er høve til å klaga til Fylkesmannen over vedtak om reguleringsplanar, vil Fylkesmannen berre oppheva planen dersom det er gjort feil i handsaminga. Fylkesmannen kan ikkje oppheva planen ut frå sitt eige eventuelle ønske om å ha mindre cruisetrafikk. I dispensasjonssaker for tiltak som stør opp under reguleringsplanen, kan Fylkesmannen internasjonale krav. Kommunane har små høve til å stilla eigne krav. Til dømes har kommunane ikkje høve til å setja eigne krav for utslepp av kloakk og gråvatn frå cruisebåtar som seglar inn og ut av internasjonalt farvatn. Kommunelegen kan likevel leggja ned forbod mot aktivitetar som medfører akutt helsefare.

I ein nyleg utgjeven rapport frå Sjøfartsdirektoratet går det fram at det i Flåm til tider kan vera innhald av nitrogenoksid (NOx) som kan ha negativ verknad for helsa. I tillegg bidreg NOx, saman med sot/røykpartiklar og vassdamp, til danning av røykskyer i fjordane. Kartlegginga til Sjøfartsdirektoratet viser vidare at det i liten grad er utslepp til sjø i fjordane frå cruiseskipa, men at det vert sleppt ut noko kloakk og gråvatn frå lokal skipstrafikk. Sjøfartsdirektoratet har føreslege ei rekkje nasjonale tiltak for å kunna ta meir omsyn til miljøet, til dømes reinsesystem for NOx, høve til å regulera trafikk og fart og forbod mot ulike former for utslepp.

Misnøye med lokale følgjer av cruisetrafikk må takast opp med kommunane. Dersom misnøya gjeld noko kommunen pliktar å følgja opp i samsvar med lov og forskrift, er det mogleg å klaga til Fylkesmannen. Det opp til kommunestyra å avgjera i kor stor grad det skal leggjast til rette for cruisetrafikk, men dei kan ikkje konkret  styra kor stor trafikken skal vera. Dersom det skal vera større høve til å stilla lokale miljøkrav, må det nasjonale regelverket opna for dette, i tråd med framlegga frå Sjøfartsdirektoratet.

Legg att ein kommentar


Kommentarar må ha fullt namn under. Vi gjer merksam på at sjikanerande innlegg vert fjerna.