Tillit er bra – kontroll er betre?

Av Per Steinar Stensland, Publisert måndag 29. juni 2015

Vaksinasjon er det mest effektive førebyggande helsetiltaket vi kjenner. Kommunen sine helsesøstrer reddar fleire liv og hindrar meir sjukdom enn kommunelegane. Vern om jobben deira ved å ta vare på det viktigaste arbeidsverktøyet – tillit.

Vaksinasjon førebyggjer. Eg fekk eit bevis på kor effektive vaksinane er da eg ein periode var lege i Botswana. Der var det mange menneskje med alvorlege polioskadar som du kunne sjå både i klinikkane og på gata.

Polioskadar vil seie forkorta og kraftlause lemmer, t.d. ein kort arm, eit bein som ikkje vil fungere. Det spesielle var at alle dei polioskadde var over femten år. Ikkje eitt av barna var skadd. Det var femten år sidan dei innførte poliovaksine.

Ikkje rart at folk slutta opp om vaksineprogrammet; dei kunne alle sjå med eigne auge at det hjelpte mot sjukdommar som dei frykta. Oppslutninga om barnevaksinasjonsprogrammet var derfor betre enn i europeiske byar på same tid.

I vinter har vi blitt minna om at oppslutning om barnevaksinasjonsprogram ikkje er sjølvsagt. Meslinger har brote ut både i  europeiske byar og i USA. Vi har også sett einskildtilfelle i Noreg. Når smitten er på plass, er det vaksinasjonsdekninga som avgjer om det skal bli eit utbrot.

Det er først når vi har nær 95 % dekning at samfunnet har «flokkimmunitet» som effektivt hindrar smittespreiing. Vi må derfor aktivt jobbe for å nå dette målet.

I vinter har mange argumentert for at barnevaksinasjon skal vere påbode. Dette vil vere å spele bingo med helsetenesta sitt adelsmerke, som er tilliten innbyggjarane har til helsetenesta.

Tillit er skjør. Tillit føreset at du trur deg sjølv. At du trur at samfunnet har tillit til deg. Trur  at pasienten får tillit til  informasjonen og argumentasjonen din.

Påbod høyrer heime på ein annan banehalvdel. Påbod er tvang. Tvang mobiliserer motkrefter som bidrar til at tillit forvitrar. Helsepersonellet blir vaktråd for eigne påstandar.

Vi må vere klokkeklare i kommunikasjon med folk flest: Tillit skal vere basis for samhandling med helsetenesta. Vi er faktisk overlatne til å bruke dialog i møte med barnefamiliar som lurer på om vaksine er trygt for barna.

Så enkelt, så vanskeleg.

Les meir om tillit, vaksinasjon og helse:

Elling Ulvestad. 2015. Vaksinasjon – tillit eller tvang? Oslo: Tidsskrift for Den norske legeforening.

Legg att ein kommentar


Kommentarar må ha fullt namn under. Vi gjer merksam på at sjikanerande innlegg vert fjerna.