Arkiv for januar 2017

Statleg samordning – eit spørsmål om kultur heller enn adresse?

Av Gunnar O. Hæreid, Publisert onsdag 11. januar 2017

Då Jørgen Kosmo var riksrevisor sa han at mangelen på samhandling og på makt og mynde til å samordna, er den største forvaltningspolitiske utfordringa i Noreg. Både den første maktutgreiinga frå byrjinga av 80-talet og den andre som kom i 2003, sette søkjelyset på den sektorprega og oppsplitta staten. System og praksis er vorte meir retta mot å nå sektormål, mindre mot heilskap og å prioritera mellom ulike interesser.

Framveksten av sterkare spesialiserte direktorat er ei av årsakene. Slik forvaltninga ser ut i dag, kan me i tabloide ordelag seia at regjeringa har hovudansvaret for å samordna staten. Departement og direktorat har ansvaret for å gjennomføra sektorpolitikken. Fylkesmennene har ansvaret for å få kommunane til å gjennomføra og samordna statleg sektorpolitikk. Og kommunane skal på samordna vis gjennomføra den statlege sektorpolitikken ved å produsera gode velferdstenester.

Desse viktige samfunnsområda treng til dømes meir samordna innsats:

  • Utsette barn og unge, der særleg barnehage, skule, barnevern, og barne- og ungdomspsykiatri må samordnast
  • Folkehelse, som ikkje berre handlar om overvekt og fysisk aktivitet, men om å tenkja helse i alt me gjer
  • Klimaendringar, både å redusera utslepp av klimagassar og å planleggja for dei klimaendringane som alt er i gang, i alle sektorar
  • Samfunnstryggleik og beredskap, der erfaringar frå store kriser er at det som ofte sviktar, er informasjonsdeling og samarbeid på tvers av etatane som er involverte
  • Integreringsarbeidet, der flyktningteneste, barnehage og skule, psykiatri, folkehelse, arbeidstrening, språkopplæring, utdanning, tolketenester er viktige element

Videomøte mellom statlege etatar under flyktningekrisen i 2016.

Videomøte mellom statlege etatar under flyktningekrisa i 2016. Foto: Magne-Bjarte Hatlem/Fylkesmannen i Sogn og Fjordane

I arbeidet med regionreforma er det peikt på at når den regionale staten har mange ulike regionale inndelingar med ulike kontoradresser, er det vanskeleg å få til samordning. Ut frå dette er det gjort opprekningar av grenser og kontorstader. Opprekninga er nytta i debatten om korleis det regionale nivået skal sjå ut. Dette er ei lite nyansert tilnærming til ei viktig samfunnsutfordring.

Dei seks statlege verksemdene Fylkesmannen i Sogn og Fjordane har samarbeidd tettast med dei siste åra, er, i uprioritert rekkjefølgje og med relevante regionkontor i parentes; Høgskulen i Sogn og Fjordane (Sogndal),[1] Vegvesenet (Leikanger), Nav (Leikanger), NVE (Førde), Politiet (Bergen frå 2016, Florø før 2016) og IMDi (Bergen). Sjølv om ikkje alle har hovudkontor same stad som oss, samarbeider me godt når det trengst. Dei som har adresse lengst unna oss, møter me kanskje tre-fire gonger i året andlet til andlet. Under kriser eller elles når det trengst, er video- eller telefonmøte det mest effektive.

Den kunnskapsbaserte måten å løysa problema med samordning på, er etter mitt syn å setja ord på kva område som mest treng samordning  og mellom kva verksemder samordninga valdar problem, og så sjå på konkrete tiltak for å løysa problema.

Endra kontorstad og  adresse kan vera eitt mogleg tiltak, men eg trur kultur og leiing, som 22. julikommisjonen framheva, er langt viktigare.


[1] Går frå 2017 inn i Høgskulen på Vestlandet med hovudsete i Bergen.