Arkiv for juni 2016

Noreg sett frå Romania – kva kan vi lære?

Av Solveig Mork Holmøyvik, Publisert onsdag 29. juni 2016

Ein delegasjon frå den rumenske tenketanken Expert Forum vitja Noreg i april for å lære meir om korleis offentleg forvaltning fungerer i det som ofte vert omtala som «verdas beste demokrati».

Dei var innom Fylkesmannen, Difi og Sogndal kommune her i fylket, og blant andre Kommunal- og moderniseringsdepartementet (KMD), Sivilombudsmannen og Transparency International Norway i Oslo.

F.v.: Anne Karin Hamre, Nicoleta Popescu, Gunnar Hæreid, Ana Otilia Nutu, Septimus Parvu og Cezara Grama.

F.v.: Anne Karin Hamre, Nicoleta Popescu, Gunnar Hæreid, Ana Otilia Nutu, Septimus Parvu og Cezara Grama.

I rapporten etter besøket dreg dei fram fleire såkalla “lærdomar” for eit velfungerande samfunn:

-       offentlege institusjonar må byggje opp tillit over tid

-       transparens og openheit må sikrast gjennom gode tekniske løysingar

-       eit fungerande system som forsvarar innbyggjarane sine rettar må på plass

-       systemet for offentlege løyvingar må endrast for å unngå korrupsjon

-       læring om innbyggjarmedverknad må inn i skulen

Rumenarane legg stor vekt på kor open og gjennomsiktig offentleg verksemd i Noreg er, samanlikna med heimlandet. «Noreg brukar eit interessant elektronisk verktøy som ser ut til å vere unikt i verda», er innleiinga på eit avsnitt om Offentleg elektronisk postjournal (OEP). Dei skildrar prosessen rundt innsynskrav, og nemner at i overkant av 1 million slike krav har vortne handsama sidan 2010.

Dei går vidare inn på korleis skattesystemet fungerer, korleis statlege midlar vert fordelte og kva som skjer dersom kommunane ikkje greier å forvalte desse midlane. Dei fortel om rolla til Fylkesmannen generelt, og om Fylkesmannen i Sogn og Fjordane spesielt. Særleg framhevar dei korleis fylket er langt framme når det gjeld å ta i bruk elektroniske løysingar:

“In Sogn og Fjordane are concentrated most matters concerning e-government given that the region has the human resources and a strong educational system focused on technology.”

Rumenerane er også opptekne av medverknad i offentlege prosessar, altså om innbyggjarane vert høyrde. Her tek dei utgangspunkt i den brennaktuelle kommunereformdebatten, og skildrar korleis det i nokre tilfelle kan bli aktuelt å slå saman kommunar på tross av folkemeininga.

Eit slikt besøk er nyttig for begge partar. Medan dei lærer om oss, lærer vi meir om oss sjølve. Hovudlærdomen for oss kan vere å ikkje ta for gitt at vi lever i eit (stort sett) velfungerande demokrati med openheit og tillit.

Rapporten frå Expert Forum etter besøket.

Les også blogginnlegget frå Gunnar O. Hæreid om tillit som ressurs for det norske samfunnet.

Fem år med vellukka lokal forvaltning av nasjonalparkane i Sogn og Fjordane!

Av Nils Erling Yndesdal, Publisert tysdag 21. juni 2016

I år er det fem år sidan det kom på plass lokal forvaltning av nasjonalparkane og dei andre større verneområda. Medan det tidlegare var Fylkesmannen som var forvaltningsmyndigheit, vart det i 2011 etablert lokale nasjonalpark- eller verneområdestyre for alle dei fire nasjonal­parkane og andre større verneområde i fylket. Styra, som er saman­sette av kommune- og fylkes­politikarar, har ansvar for å ta vare på desse flotte naturjuvelane.

Styremedlemmar på tur til Sunndalssetra i Stryn. Foto: Maria C. Knagenhjelm.

Styremedlemmar på tur til Sunndalssetra i Stryn. Foto: Maria C. Knagenhjelm.

I Sogn og Fjordane omfattar ordninga fire nasjonalparkar, åtte landskapsvernområde og tre naturreservat. Til saman ni lokale styre har forvaltnings­ansvar for desse 15 verneområda – i tillegg til område i nabofylka Oppland, Buskerud og Hordaland. Fylkesgrensene er altså inga hindring!

Etter kommune- og fylkestingsvalet i 2015, er det no på plass nye styre for inneverande fireårsperiode.

Med ny ordning vart det oppretta lokalt plasserte forvaltarstillingar: Tre i Gaupne, ei i Aurland og ei på Sandane. I tillegg er nasjonalparkforvaltarar med kontor i Skjåk, Lom og på Geilo involverte i verneområde i Sogn og Fjordane. Forvaltarane har eit godt samarbeid seg imellom. Eg ønskjer spesielt å framheve fagmiljøet ved rådhuset i Gaupne. Her samarbeider nasjonalparkforvaltarane med to tilsette i Statens naturoppsyn. Luster kommune, som i mange år har hatt ansvaret for lokal forvaltning av natur­reservat og fuglefredingsområde, har dyktige fagpersonar som styrkjer dette miljøet.

Fylkesmannen hadde, på vegner av departementet, ei sentral rolle i å få på plass den nye ordninga, og vi er i dag arbeids­gjevar for forvaltarane. Eg ser at det er ein stor fordel at dei i det daglege arbeidet kan nytte det breie fagmiljøet hos Fylkesmannen – innan miljøfag, IKT og andre støttefunksjonar. Vi har også eit visst tilsynsansvar, ved at vi kan klage inn vedtak som styra gjer. I Sogn og Fjordane brukar vi svært sjeldan denne moglegheita. Når ansvaret for forvaltninga ligg til politisk oppnemnde styre, meiner eg det er viktig å ha stor tillit og respekt for styra sine avgjerder.

Ut frå eige inntrykk, og tilbakemeldingar frå styra, fungerer den lokale forvaltnings­ordninga svært godt. Dette vart også stadfesta på ei samling for nasjonalpark- og verneområdestyra tidlegare i år. Viktige suksess­faktorar er høg kompe­tanse, gode nettverk og betre til­gang på tilskotsmidlar. Sidan for­valtarane sit lokalt, har dei nær kontakt med grunn­eigarar og brukar­interesser.

Eg vil konkludere med at dei lokale styra har bidrege til at naturskattane våre har vore godt ivaretekne desse fem åra. Lokalpolitikarane har hatt stor motivasjon til å få grunneigarar, næringsliv og lokalbefolkning til å forstå verdien av vernet. Lokal forvaltning har skapt stoltheit og eigarskap til verne­områda. Ordførarane og andre lokalpolitikarar har i løpet av desse åra vorte svært gode ambassadørar for naturjuvelane i Sogn og Fjordane.