Arkiv for april 2012

Levande landskap på Vestlandet

Av Truls Hansen Folkestad, Publisert onsdag 25. april 2012

Førre søndag fekk vi servert første episode i NRK sin nye dokumentar-serie Levende landskap. Programmet bør vere ein vekkar for alle som trivst best i opne landskap, med utsikt kring hus og hytte og med turområde utan flåttplage og meterhøge bregnar på stien. Kanskje er din barndoms dal framleis grøn, men ikkje like oversiktleg som før?

Gjennom dei glimrande tilbakeblikk-bileta frå landskapsgeograf Oskar Puschmann, fekk vi illustrert kor raskt det opne kulturlandskapet forsvinn dersom vegetasjonen får vekse i fred for beitedyr og skjøtsel. Vi fekk også sjå nokre av dei mest verdifulle kulturlandskapa i Noreg. Sogn og Fjordane var svært synleg med innslag frå Stadlandet, Leikanger og Luster. Der fekk vi møte stolte bønder, ivrige forskarar og engasjerte byråkratar som var samde om at det er både viktig og mogleg å ta vare på slike landskap.

Programmet framheva nokre viktige trekk ved kulturlandskapsforvaltninga i dag. Det er allereie for få bønder og beitedyr til å halde all vegetasjon i sjakk. Og den vidare utviklinga i jordbruket, særleg på Vestlandet, vil difor ha stor innverknad på korleis landskapet rundt oss vil bli i framtida. Samstundes må vi nok innsjå at vi ikkje klarar ta vare på alt slik det ein gong var, slik Janne Sollie, direktør i Direktoratet for naturforvaltning var inne på i programmet. Det gamle kulturlandskapet i Noreg vart skapt i ein periode der store delar av befolkninga var sysselsett i jordbruket og måtte hauste marginale ressursar for å overleve. I dag er det verken  praktisk eller økonomisk mogleg  å oppretthalde eit slikt aktivitetsnivå. No handlar det meir om å prøve å ta vare på det mest verdifulle og spesielle for framtida.

Prosjektet Utvalgte kulturlandskap i jordbruket er eit døme på korleis innsatsen og verkemidlane i den nasjonale landbruks- og miljøforvaltninga vert spissa mot nokre utvalde satsingsområde. Like viktig er det at det på lokalt plan må gjerast ei prioritering av dei viktigaste kulturlandskapstiltaka. Og i år er det spesielt viktig at det lokale engasjementet kjem til uttrykk. I løpet av 2012 skal Fylkesmannen og bøndene sine faglag utforme Regionalt miljøprogram for jordbruket (RMP) for 2013-2016, der tilskotsordningane først og fremst skal bidra til at bøndene tek vare på det opne og særprega kulturlandskapet i fylket. I år skal også kommunane lage seg ein ny strategi for prioritering av tilskot til Spesielle miljøtiltak i jordbruket (SMIL) for 2013-2016. Midlane går i stor grad til rydding og gjenopning av gamal kulturmark og restaurering av bygningar og andre kulturminne i jordbruket. Arbeidet med utforming av tilskotsordningane vil vere opne prosessar der alle med engasjement for kulturlandskapet kan gje innspel til sin kommune om kva tiltak som bør prioriterast.

Kva kan ikkje lokale lag og organisasjonar få til i lag med bøndene og kommunen? Gå saman og prioriter!

Likestilling i barnehagen – tull eller viktig for jenter og gutar sitt yrkesval?

Av Berit Inger Rygg, Publisert måndag 16. april 2012

«Norge har i dag den same kjønnsdelte arbeidsmarknaden som vi hadde for 20 år sidan.”

Nyhenda på radioen tidleg ein måndagsmorgon er nedslåande. Ei nyhende er det vel eigentleg ikkje – berre ei påminning om  at det står heller dårleg til med likestillinga i samfunnet vårt. Mange trur diverre at likestillingskampen vart gjort på 60 og 70 – talet , så den treng vi ikkje ta opp att.

Eg trur temaet er brennaktuelt, og debatten om bleieskift i barnehagen, har styrkt trua mi på at her må det setjast inn eit skikkeleg krafttak. Barnehage og skule må setje søkjelys på korleis dei pregar kjønnsrollene.

Barnehagen skal oppmuntre jenter og gutar til å delta i fellesskap i alle aktivitetane i barnehagen. Det skal leggast til rette for eit læringsmiljø som fremjar likestilling mellom jenter og gutar.

Men korleis er praksis?

Evaluering som er gjort, syner at likestilling og likeverd i barnehagen er eit nedprioritert området, det er lite synleg både i plan og praksis i barnehagane over heile landet.  Det er ingen grunn til å tru at barnehagane i Sogn og Fjordane er over landsgjennomsnittet.

Grunnane kan vere så mange, men hovudgrunnen er truleg at barnehagetilsette trur at likestilling er integrert i det daglege arbeidet. Eit interessant funn er at styrars alder ser ut til å ha positiv verknad på å synleggjere likestilling mellom kjønna. Dess eldre styraren er, dess oftare ser vi at likestilling er  nedfelt i planane, og tema både i formelle og uformelle møte. Min påstand er at tilsette sine haldningar, syn og forventningar til jenter og gutar er med på å støtte opp under eit tradisjonelt kjønnsrollemønster. God hjelp får dei òg av marknadskreftene. Lyseblått og rosa møter oss alt på fødeavdelinga, og held fram i  butikkane og i alt reklamemateriell.  Det nye er rosa lego for jenter.

«Eg kan leike med det, men eg kan ikkje eige det» Utsegna kjem frå ein gut på 5 år som sit i lag med ei jente og ser i ein leikekatalog .Også her er det tydleg skilje mellom kva som er guteleiker og kva som er jenteleiker.

Kva seier dette oss?  Jau, at barnehagen og samfunnet set grenser for kva jenter og gutar kan gjere og korleis dei skal vere.

Er det slik vi ynskjer det? Svaret mitt er nei.

Skal vi få til ei endring må vi ta tak i haldningane våre. I barnehagane må arbeidet starte hjå dei tilsette. Barnehagetilsette må løfte fram og snakke om haldningane, handlingane og omgrepa dei nyttar og spørje seg om desse hindrar eller fremjar likestilling og likeverd. Draumen må vere at vi om 15- 20 år ser frukter av likestillingsarbeidet i barnehagane, og at gutar og jenter har gjort meir utradisjonelle yrkesval.

Så likestillingsarbeid i barnehagen er slett ikkje noko TULL!