Arkiv for januar 2011

Snakke til veggen

Av Merete Larsmon, Publisert måndag 24. januar 2011

Vi med naturvitskapeleg utdanning trur at berre folk får den rette informasjonen, så vil dei forstå klimaproblemet. Så enkelt er det nok ikkje.

Forskarar på klima er i hovudsak samde om at det meste av global oppvarming skuldast oss menneske og at dersom vi held fram på same viset med å sleppe ut klimagassar i same tempo, så  vil vi sjå meir av flaum, varmebølgjer, matkriser og helseskadar. Ei spørjeundersøking utført av CICERO (Senter for klimaforsking) viser at berre seks av ti nordmenn meiner at klimaendringane er menneskeskapte! Ni av ti klimaforskarar meiner det same.  Kvifor er skepsisen større blant folk flest enn blant forskarane som sit nærare fakta og sanninga?

Forklaringa er at det er verdiane våre som avgjer kva ”sanning” vi vel å tru på. Det er altså ikkje slik at berre folk får riktig informasjon, så blir folkemeininga meir lik vitskapen. Det er dei grunnleggjande verdiane våre som avgjer kva vi legg til grunn når vi vurderer ein risiko eller vitskapelege fakta. Yaleprofessoren Dan Kahn  hevdar at korleis samfunnet rundt oss er organisert, påverkar også haldningane våre til fakta.  I tillegg er det stor ulikskap mellom individualistar og ”kollektivistar” når det gjeld oppfatning av risiko og trugsmål. Dei som tilhøyrer ”kollektivistane” ser samfunnet i ein  heilskap. Saman har vi ansvaret for å skape det gode liv.  Men individualistane smir si eiga lukke.

Oppfatningane våre er også påverka av kva slags gruppe vi identifiserer oss med, spesielt viss gruppa betyr mykje for oss. Samstundes søkjer vi støtte for å forsvare vår eiga  overtyding. Vi tek til oss kunnskap på ein selektiv måte. Sjølv sakleg og nøktern kunnskap kan skape endå større usemje i ei gruppe som frå før er lite homogen. Truverdet til den som spreier kunnskapen er difor avgjerande om vi vel å tru på det eller ikkje. Reklamebransjen har knekt denne koden og vel bodberar i tråd med bodskapen. Vi tur mest på dei som representerar våre eigne verdiar . Det er difor lite smart å overbevise folk om å godta ei løysing ved å forklare eit problem. Det lure er å vise ei løysing som forsterkar deira identitet. Først då blir folk meir opne for at det verkeleg finst eit problem verdt å løyse.

Eit eksempel frå skog og klima: Eg vel å tru på at skog bind CO2 og at det kan vere ein del av klimaløysinga : At skog i vekst kan binde og lagre karbongassen for med det å medverke til at det blir mindre av gassen i lufta, noko som igjen medverkar til at den globale temperaturen ikkje stig fullt så mykje som ein fryktar. Det er bodskapen til fleirtalet av klimaforskarane og då vel eg å tru på det – kanskje fordi eg har bakgrunn og utdanning innan skogbruk. Men også fordi eg lærte av mine forfedrar på Finnskogen at vi er avhenging av naturen . Dette er fakta, men også kva vi vel å tru på.

Er det meir populært å vere lærar i Sogn og Fjordane enn elles i landet?

Av Åslaug Krogsæter, Publisert tysdag 18. januar 2011

Vi bur i eit fylke der lærarutdanning ser ut til å vere meir populært enn i andre fylke. Ei kartlegging av søkjarar til dei nye grunnskuleutdanningane i haust viser at ingen fylke rekrutterer fleire lærarstudentar enn Sogn og Fjordane målt i forhold til folketalet. I ein landsomfattande kampanje jobbar fleire partnerar for å auke statusen til lærarane og rekruttere fleire gode lærarar. Lærarane sjølve er spurde mellom anna om korleis dei sjølve opplever statusen til læraryrket. Og lærarane frå Sogn og Fjordane er dei som er gir høgast skåre for oppleving av status i samfunnet. Ein kan sjølvsagt spørje seg om dei har for høge tankar om seg sjølve, men den såkalla innbyggjarundersøkinga støttar funna.

Innbyggjarundersøkinga spør personar over 15 år mellom anna om omdømmet til grunnskulen.  Også her kjem Sogn og Fjordane på topp.  Det er altså slik at vi bur i det fylket der grunnskulen har best omdømme og der lærarane også opplever at det er slik.

Kan det så vere ein samanheng mellom oppleving av status og oppleving av vilkår for å gjere ein god jobb? Sogn og Fjordane er også det fylket der lærarane er mest nøgde.  83 % av grunnskulelærarane i fylket  opplever at tilhøva ligg godt til rette for at dei skal kunne gjere ein god jobb som lærar. I nabofylket vårt Hordaland er det t.d. berre 58 % som meiner det same, medan det i Finnmark er 43 % (Kjelde: ”Lærerundersøkelsen”).

No fortel ikkje statistikken oss heile sanninga, og vi skal sjølvsagt vere varsame med å slå oss altfor hardt på brystet.  Det er likevel grunn til  å merke seg tendensen og fundere litt over kvifor det kan vere slik. Det er nok mange grunnar til at læraryrket står  forholdsvis sterkt i fylket. Eg nøyer meg med å peike på at vi også er det fylket som er blant dei  beste i landet både når det gjeld resultat på nasjonale prøver, eksamen og standpunktkarakterar.

Skal vi ha nok lærarar i framtida, må endå fleire ungdommar søkje seg til lærarutdanninga. Vi er også avhengig av at dette er interesserte, engasjerte og kunnskapsrike studentar dersom vi skal halde kvaliteten oppe og auke statusen til yrket.

Det er ikkje urimeleg å tenkje at god kvalitet og godt omdømme har innverknad på yrkesval. Mange kan derfor bidra til god rekruttering. Det gjer vi ved å halde oppe kvaliteten i skulane våre, og ved at kvar og ein av oss snakkar respektfullt om lærarar som vi opplever gir gode læringsvilkår for elevane.