Innlegg av Gøsta Hagenlund

Hald Noreg reint! Bli med på Strandryddedagen 10. mai

Publisert måndag 28. april 2014

Tenk deg at du som 5-åring måtte ta på deg eit belte. Ikkje så rart, tenkjer du, det held buksa oppe og kan hende ser det fint ut. Men dette beltet må du ha på heile tida. Og det kan ikkje utvidast. Når du er 6 år vert det trongt. Når du er 8 år kan du ikkje ete så mykje, då det hindrar matinntaket. Når du er 10 år vert ryggraden bøygd. Om du ikkje får ta av beltet før du er 12 år, døyr du.

Tenk deg at medan du ventar på neste måltid, må du ete alle plastbitar du elles ser som liknar på maten din. Bitane kan vere så store at du kan bli kvelt, og dei kan sete seg fast i tarmsystemet ditt. Du kan likevel ikkje stoppe å ete før magen er vanleg full. Så får du ete maten din.

Dette er sanninga for fugl og andre dyr som døyr av marin forsøpling. Internett er diverre fullt av bilete av daude eller døyande dyr med store lidingar, ihelsvoltne, eller med avrivne lemmer. Kan hende døyr meir enn ein million sjøfugl årleg på grunn av plastsøppel. Og hundre tusen sel, oter, skjelpadder og niser døyr. Kor mange som set seg fast i garn eller vert forgifta av tilsetjingsstoff, veit ingen.

Måsekadaver i fjøra. Foto: Bo Eide/Hold Norge rent

Måsekadaver i fjøra. Foto: Bo Eide/Hold Norge rent

Den førre regjeringa omtalte marin forsøpling som eit problem ein må setje i verk meir systematiske tiltak for å løyse. Det er sett i verk tiltak for å hente fiskegarn og det vert arbeidd med internasjonale reglar. Men lite vert elles gjort utanom frivillig innsats. Eg finn få tiltak som kan forplikte industrien. Så då er det opp til frivillige organisasjonar, skjærgardstenesta (der dei finst), Statens naturoppsyn og du og eg.

Mange stader har grendelaget, velforeininga, lokale turlag, naturvernlaget, speidarane og andre organisert lokal ryddedag. Då ryddar dei tauverket frå oppdrettsanlegget, garnblåser, polske mjølkekartongar, Q-tipsen du skylte ut og tusenvis av andre små og større plastdingsar.

Her om dagen fekk Fylkesmannen kopi av brev frå ein kar som vil vere med å rydde i kommunen. Han ber om hjelp til ein søppelsekk og ein stad å få levert strandsøppelet. Kva kjem kommunen til å svare på det? Kommunen har ingen tilbod til organisasjonar og enkeltpersonar som set i verk tiltak. Kan hende set dei likevel pris på initiativet, og kjem med forslag til kven som kan hjelpe.  

For fleire stader er det von. Dei interkommunale avfallsselskapa Nomil og Simas vil hjelpe deg. Nordfjord folkehøgskule tok initiativ i fjor, fekk avtale med Nomil om søppelsekker, hentestader og “rydda ei strand” – ja, og meir enn det, ved Gloppefjorden. I Sogn vil SIMAS hjelpe speidarar og andre som spør, med mottak av søppelet. Det nyttar!

I år vonar Hold Norge Rent at 10 000 frivillige er med og ryddar ei strand. Har ikkje eit lokalt lag teke initiativ? Gjer det du! Meld interesse på www.holdnorgerent.no eller bruk fjesboksida Strandryddedagen. 10. mai er den store strandryddedagen i år. Delta, då vel!