Solveig Mork Holmøyvik
Innlegg av Solveig Mork Holmøyvik
Solveig er kommunikasjonsrådgjevar hjå Fylkesmannen i Sogn og Fjordane. E-post, Heimeside

Skal vi informere eller imponere?

Publisert fredag 7. juli 2017

Først lærer vi å snakke, så å skrive. Vi skriv korte setningar med subjekt, objekt og punktum. «Anne køyrer bil». Ein stad på vegen til arbeidslivet misser mange av oss evna til å skrive enkelt, til å fortelje kven som gjorde kva. Det kan føre til at folk går glipp av viktig informasjon om rettane sine, og skaper avstand mellom forvaltninga og innbyggjarane.

La meg kome med eit døme: Tidlegare i år vart ein mann som skulle døy av kreft sendt heim frå sjukehuset utan at kommunen vart varsla. Det var brot på rutinene, svikt i kommunikasjonen, sjukehuset har lagt seg flatt og det er «satt i gang prosedyrer for å forbedre dette området». Talspersonen for Universitetssykehuset Nord-Norge (UNN) seier det slik:  – Det er bare for UNN å legge seg flat og beklage. Her har vi ikke kommunisert og informert godt nok rundt et pasientforløp som har vært alvorlig.

Min første tanke: Kva er eit pasientforløp? Kven er eit pasientforløp? Ved å bruke dette ordet har UNN nesten fått meg til å gløyme at det handlar om ein sjuk mann. Dei har gøymt han i språket. Eg kan ikkje sjå for meg at sjukepleiaren kjem til pauserommet eller heim til familien og fortel om ein tung dag på grunn av «eit alvorleg pasientforløp». Ho pleia ein pasient som var dødssjuk. Denne veka sa Språkrådet seg samde i at «pasientforløp» fungerer dårleg både på bokmål og nynorsk.

Brikker i brettspelet Scrabble. Foto: Pixabay

Brikker i brettspelet Scrabble. Foto: Pixabay

Universitetssjukehuset er ikkje åleine om å bruke innarbeidde framandord når dei skal snakke med omverda. Eg spurde ein kollega som er jurist om det var forskjell på «gjeldande lovkrav» og «lova». – Nei. Vi skriv ofte det første. Det er berre noko vi har lært. Kall det ei uvane, svarte han. Og det er ofte grunnen: det er noko vi har lært. Eit fagspråk, eit stammespråk, ein kode. Som fortel at vi har gått på skule, jobba hardt for å lære noko, for å stå på eksamen, for å få ein jobb. Problemet oppstår først når vi i denne jobben kjem i kontakt med dei som ikkje kan dette språket. Lege og forfattar Marianne Mjaaland skriv: – Det et viktigste er å bruke et språk pasienten forstår. Man mister ikke autoritet ved å si ting enkelt.

Noreg sett frå Romania – kva kan vi lære?

Publisert onsdag 29. juni 2016

Ein delegasjon frå den rumenske tenketanken Expert Forum vitja Noreg i april for å lære meir om korleis offentleg forvaltning fungerer i det som ofte vert omtala som «verdas beste demokrati».

Dei var innom Fylkesmannen, Difi og Sogndal kommune her i fylket, og blant andre Kommunal- og moderniseringsdepartementet (KMD), Sivilombudsmannen og Transparency International Norway i Oslo.

F.v.: Anne Karin Hamre, Nicoleta Popescu, Gunnar Hæreid, Ana Otilia Nutu, Septimus Parvu og Cezara Grama.

F.v.: Anne Karin Hamre, Nicoleta Popescu, Gunnar Hæreid, Ana Otilia Nutu, Septimus Parvu og Cezara Grama.

I rapporten etter besøket dreg dei fram fleire såkalla “lærdomar” for eit velfungerande samfunn:

-       offentlege institusjonar må byggje opp tillit over tid

-       transparens og openheit må sikrast gjennom gode tekniske løysingar

-       eit fungerande system som forsvarar innbyggjarane sine rettar må på plass

-       systemet for offentlege løyvingar må endrast for å unngå korrupsjon

-       læring om innbyggjarmedverknad må inn i skulen

Rumenarane legg stor vekt på kor open og gjennomsiktig offentleg verksemd i Noreg er, samanlikna med heimlandet. «Noreg brukar eit interessant elektronisk verktøy som ser ut til å vere unikt i verda», er innleiinga på eit avsnitt om Offentleg elektronisk postjournal (OEP). Dei skildrar prosessen rundt innsynskrav, og nemner at i overkant av 1 million slike krav har vortne handsama sidan 2010.

Dei går vidare inn på korleis skattesystemet fungerer, korleis statlege midlar vert fordelte og kva som skjer dersom kommunane ikkje greier å forvalte desse midlane. Dei fortel om rolla til Fylkesmannen generelt, og om Fylkesmannen i Sogn og Fjordane spesielt. Særleg framhevar dei korleis fylket er langt framme når det gjeld å ta i bruk elektroniske løysingar:

“In Sogn og Fjordane are concentrated most matters concerning e-government given that the region has the human resources and a strong educational system focused on technology.”

Rumenerane er også opptekne av medverknad i offentlege prosessar, altså om innbyggjarane vert høyrde. Her tek dei utgangspunkt i den brennaktuelle kommunereformdebatten, og skildrar korleis det i nokre tilfelle kan bli aktuelt å slå saman kommunar på tross av folkemeininga.

Eit slikt besøk er nyttig for begge partar. Medan dei lærer om oss, lærer vi meir om oss sjølve. Hovudlærdomen for oss kan vere å ikkje ta for gitt at vi lever i eit (stort sett) velfungerande demokrati med openheit og tillit.

Rapporten frå Expert Forum etter besøket.

Les også blogginnlegget frå Gunnar O. Hæreid om tillit som ressurs for det norske samfunnet.